Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản được trình Quốc hội nhằm tháo gỡ vướng mắc cấp phép, bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng cho các dự án trọng điểm, đồng thời quản lý chặt khoáng sản chiến lược như đất hiếm, góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng và tăng trưởng kinh tế.
- 28 năm sau bão Linda: Miền Tây vẫn chưa nguôi những giọt nước mắt
- Bão Kalmaegi có thể mạnh cấp 14 khi đổ bộ đất liền Đà Nẵng – Khánh Hòa
- Bảng giá đất tại Hà Nội và TP.HCM tăng mạnh: Lo ngại đẩy giá nhà lên cao hơn
Giải phóng nguồn lực khoáng sản cho dự án trọng điểm
Ngày 4/11/2025, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng, thừa ủy quyền Thủ tướng, trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và Khoáng sản. Theo Tờ trình, dự luật nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong cấp phép, khai thác và sử dụng khoáng sản để phục vụ công trình trọng điểm, dự án đầu tư công và PPP, góp phần đẩy nhanh tiến độ hạ tầng, thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP và chuẩn bị nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Năm nhóm chính sách trọng tâm
- Cấp phép linh hoạt cho vật liệu xây dựng: Chủ tịch UBND tỉnh được cấp phép khai thác khoáng sản nhóm III, IV cho dự án đầu tư công, PPP, công trình trọng điểm, công trình khẩn cấp và dự án phòng chống thiên tai. Trong trường hợp cấp bách, thủ tục thăm dò và công nhận kết quả thăm dò có thể rút gọn để đáp ứng tiến độ.
- Khoanh định khu vực không đấu giá: Sửa đổi tiêu chí để bảo đảm nguồn nguyên liệu, vật liệu cho các dự án, huy động hiệu quả nguồn lực khoáng sản trong bối cảnh phát triển mới.
- Đơn giản hóa thủ tục thăm dò: Cơ quan quản lý có thể cấp phép thăm dò mở rộng cho mỏ đã khai thác hợp pháp mà không cần điều chỉnh quy hoạch, kết quả được cập nhật vào quy hoạch khoáng sản.
- Quản lý đất hiếm: Bổ sung chương riêng về đất hiếm, bao gồm chiến lược quốc gia, dự trữ, bảo vệ, thăm dò, khai thác và chế tài nhằm quản lý khoáng sản chiến lược chặt chẽ.
- Quyền ưu tiên hồ sơ cấp phép: Cho phép nộp hồ sơ cấp phép khai thác cho khoáng sản đã được thẩm quyền công nhận, rút ngắn thời gian thực hiện dự án.
Cảnh báo rủi ro lạm dụng và thất thoát
Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành sự cần thiết sửa đổi nhưng cảnh báo nguy cơ lợi dụng cắt giảm thủ tục, dẫn đến thất thoát, lãng phí tài nguyên và ô nhiễm môi trường. Việc mở rộng cấp phép khoáng sản nhóm III nếu không kiểm soát chặt có thể tạo kẽ hở quản lý. Quy định khu vực không đấu giá quá rộng cũng có thể hạn chế cạnh tranh, cản trở nhà đầu tư công nghệ hiệu quả.
Cân nhắc phân cấp, năng lực địa phương và cân bằng giữa tháo gỡ và kiểm soát
Cơ quan thẩm tra đề nghị thận trọng khi phân cấp, phân quyền cho địa phương, đặc biệt trong khoanh định, phê duyệt khu vực cấm và cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản chiến lược. Phân cấp quá mạnh mà không có cơ chế kiểm soát rủi ro và đánh giá năng lực sẽ gây hệ lụy lâu dài liên quan an ninh, quốc phòng và quy hoạch ngành.
Dự luật hướng tới vừa tháo gỡ ách tắc đảm bảo vật liệu cho phát triển, vừa bổ sung cơ chế quản lý khoáng sản chiến lược. Thành công đòi hỏi hoàn thiện tiêu chí khoanh vùng, cơ chế hậu kiểm, minh bạch trong cấp phép và hài hòa với các quy hoạch liên ngành.
Sửa Luật Địa chất và Khoáng sản là bước cần thiết để giải phóng nguồn lực cho các dự án trọng điểm. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào kiểm soát rủi ro, minh bạch cấp phép và bảo vệ tài nguyên, môi trường, đảm bảo lợi ích chung.
Theo: Khai Mở
