Bài thơ Ước nguyện của Vũ Trung là một bài thơ trầm lắng, như tiếng độc thoại nội tâm của con người đứng trước dòng vô thường của kiếp nhân sinh. Bài thơ mở ra hành trình tự soi chiếu, nhận diện khổ đau và ước mong quay về bến bờ an lạc.
- Bài thơ: Tự sự trước mùa đông – Khúc độc thoại của tâm hồn viễn xứ.
- Nhìn con ngủ – Khúc ru của tình cha
- Đạo Trời, Đạo Đất, Đạo Nhân: hiểu để sống cho phải đạo
ƯỚC NGUYỆN
Tác giả: Vũ Trung
Quanh quẩn đâu đây sót nỗi sầu
Niên trường bãi bể với nương dâu.
Nhìn sau mấy khoảnh còn vương nẫu
Ngó trước vài thưng vẫn nhuốm rầu.
Khổ hạnh tu trì Kinh chẳng thấu
Nhọc lòng học tập Pháp chưa sâu.
Mộng ngày vượt khỏi vòng tương đấu
Khổ lụy trần gian rũ sạch lầu.
Vô thường nhân sinh và nỗi buồn lắng sâu trong tâm thức
Bài thơ mở ra không ồn ào, không kịch tính, mà bằng một cảm giác rất mơ hồ, rất người:
“Quanh quẩn đâu đây sót nỗi sầu
Niên trường bãi bể với nương dâu”
Nỗi buồn trong bài thơ Ước nguyện không phải là nỗi buồn của một khoảnh khắc cụ thể. Mà là thứ buồn đã lắng sâu, đã “sót” lại sau bao lớp thời gian. Nó quanh quẩn trong tâm, không hình hài rõ rệt, nhưng lúc nào cũng hiện hữu. Đó là nỗi buồn sinh ra từ ý thức về vô thường – khi con người trải qua từng đời từng đời như “bãi bể nương dâu”. Thấy mọi thứ đổi thay, tan hợp, còn mình thì bé nhỏ, mong manh giữa dòng xoáy nhân sinh.
Ở đây, tác giả không chỉ nhìn nỗi buồn trong hiện tại. Ông cảm nhận nó như một di sản vô hình của kiếp người, được mang theo từ rất xa, từ những lần sinh diệt nối tiếp. Bởi làm người, không ai có thể thoát khỏi hỉ nộ ái ố: và vui buồn là phần tất yếu của tồn tại. Nhưng điều khiến con người khổ không hẳn là cảm xúc ấy, mà là việc chúng âm thầm tích tụ, bám rễ trong tâm thức qua năm tháng, qua cả những đời sống đã đi qua.
“Nhìn sau mấy khoảnh còn vương nẫu
Ngó trước vài thưng vẫn nhuốm rầu”
Quá khứ chưa sạch buồn, tương lai đã phảng phất lo âu. Dù quay đầu hay bước tiếp, đâu đó vẫn thấy bóng dáng của sầu muộn. Điều này cho thấy cái buồn không nằm ở hoàn cảnh bên ngoài, mà nằm ngay trong chính tâm mình. Chỉ cần một điều trái ý, một duyên nghịch nhỏ nhoi, nỗi buồn lập tức trỗi dậy – quen thuộc như hơi thở, như một phản xạ đã ăn sâu từ rất lâu trong kiếp người hữu hạn.
Tự soi mình trong cõi mê và ước vọng quay về bến giác
Đối diện với khổ đau ấy, tác giả không bi lụy cũng không phủ nhận. Ông chọn cách nhìn thẳng, rồi tự vấn chính mình:
“Khổ trí tu trì Kinh chẳng thấu
Nhọc lòng học tập Pháp chưa sâu”
Hai câu thơ là lời tự sự chân thành, không tô vẽ. Dẫu đã đọc kinh, học đạo, nhưng sự thấu hiểu vẫn còn cạn; dẫu đã nỗ lực tu tập, nhưng trí tuệ chưa đủ sâu để chuyển hóa tận gốc khổ đau. Ở đây, tác giả ý thức rất rõ thân phận của mình: một con người đang sống trong xã hội người thường, trong cõi mê của nhân gian.
Chính vì mê nên mới khổ; chính vì chưa sáng nên mới khát khao ánh sáng. Kinh sách của các chính giáo, trong cảm nhận của tác giả, không chỉ là chữ nghĩa. Mà là con đường chỉ lối – nơi có thể cứu rỗi con người khỏi vòng lặp buồn đau, nếu con người thật sự tỉnh giác. Nhưng tỉnh giác không đến dễ dàng. Nó đòi hỏi sự bền bỉ, sự thành thật với chính mình. Và cả những lần vấp ngã trong hành trình tu sửa nội tâm.
“Mộng ngày vượt khỏi vòng tương đấu
Khổ lụy trần gian rũ sạch lầu.”
Câu kết là ước nguyện sâu xa nhất, cũng là niềm hy vọng cuối cùng. Bến giác có thể là nơi cụ thể cũng có thể không cụ thể. Nhưng khi ấy tâm người đã thôi trôi dạt giữa dòng đời được – mất, hơn – thua. Khi con thuyền tâm thức tìm được chỗ neo, thì những khổ lụy của trần gian không còn sức níu giữ.
Bài thơ Ước nguyện vì thế mang dáng dấp của một bài thơ rất người: có buồn, có khổ, nhưng không hề tuyệt vọng. Đó là tiếng tự sự nhỏ nhẹ của một tâm hồn đã đủ tĩnh để nhìn ra vô thường, đủ thành thật để nhận ra những khoảng tối trong chính mình, và đủ nhẫn nại để không thôi hướng về ánh sáng. Đọc bài thơ, người ta không chỉ thấy tác giả. Mà dường như bắt gặp chính mình trong đó – cũng từng buồn, từng lạc lối, từng khát khao được an yên. Như một lời thầm lặng, bài thơ mời người đọc cùng dừng bước, cùng lắng nghe nội tâm, cùng chiêm nghiệm con đường đang đi qua giữa cõi người nhiều mê mờ. Và biết đâu, trong khoảnh khắc chậm lại ấy. Mỗi người cũng có thể tìm thấy cho riêng mình một bến đỗ bình yên – nơi nỗi buồn lắng xuống, khổ lụy nhẹ đi, và ánh sáng an lạc âm thầm lan tỏa từ sâu thẳm bên trong.
