GS Ngô Bảo Châu: Xây dựng nội lực để phát triển toán học Việt Nam tầm quốc tế

Giáo sư Ngô Bảo Châu nhấn mạnh đào tạo nhân lực tại chỗ và kết nối quốc tế là chìa khóa để phát triển toán học Việt Nam bền vững trong tương lai.

Chiến lược “tế bào gốc” và vai trò của VIASM

Sau khi giành giải thưởng Fields năm 2010, Giáo sư Ngô Bảo Châu được Chính phủ mời làm Giám đốc khoa học tại Viện nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) để cùng các nhà khoa học trong nước thúc đẩy ngành toán học. Nhìn lại chặng đường 15 năm, ông đánh giá VIASM không được thiết kế để trở thành một khoa toán mạnh có đội ngũ cơ hữu riêng biệt hay kinh phí biên chế cố định.

Thay vào đó, mục đích ban đầu của Viện là trở thành trung tâm hỗ trợ cho các nhà khoa học trên cả nước. Từ hạt nhân này, nền toán học kỳ vọng sẽ hình thành nên nhiều khoa Toán mạnh tại các cơ sở giáo dục đại học khác. Đây chính là chiến lược nuôi dưỡng những “tế bào gốc” quan trọng, tạo tiền đề cho sự phát triển lâu dài của nền khoa học cơ bản nước nhà.

Đo lường vị thế khoa học bằng chất lượng đào tạo

Giáo sư Ngô Bảo Châu cho rằng không nên quá chú trọng vào các con số thống kê khô khan mà cần thay đổi bằng các cách thức đánh giá thực tế và dễ kiểm chứng hơn. Theo ông, thước đo chính xác nhất cho một nền khoa học có tầm vóc quốc tế hay không chính là khả năng cạnh tranh của những nghiên cứu sinh do chính nền khoa học đó đào tạo ra.

Hiện nay, nhiều trường đại học tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt đội ngũ giáo sư cơ hữu đủ mạnh. Để khắc phục, Giáo sư đề xuất xây dựng cơ chế làm việc bán thời gian nhằm thu hút các nhà khoa học nước ngoài về nước làm việc. Ông nhấn mạnh điểm mấu chốt là phải đào tạo ngay tại Việt Nam thay vì chỉ gửi người ra nước ngoài, nhằm xây dựng nội lực vững chắc từ bên trong.

 phát triển toán học Việt Nam
GS Ngô Bảo Châu (áo xanh, ngồi giữa) cùng các nhà khoa học quốc tế tại hội thảo thường niên của VIASM năm 2023. (Ảnh: Chụp màn hình báo VnExpress).

Kết nối mạng lưới toán học khu vực từ Hong Kong

Trong giai đoạn tới, việc Giáo sư làm việc tại Hong Kong sẽ mở ra nhiều cơ hội mới nhờ lợi thế về vị trí địa lý thuận lợi. Với khoảng cách gần, ông dự định sẽ bay về Việt Nam với tần suất từ một đến hai tuần một lần để trực tiếp tham gia giảng dạy. Đây là tâm nguyện giúp ông truyền đạt kiến thức cho học sinh, sinh viên và nghiên cứu sinh trong nước.

Bên cạnh đó, Giáo sư còn đặt mục tiêu xây dựng một mạng lưới nghiên cứu Toán học quy mô tại châu Á. Mạng lưới này sẽ là nơi tập hợp các nhà khoa học hàng đầu trong khu vực để trao đổi và hợp tác chuyên môn. Việc chuyển tới Hong Kong được xem là bước đi chiến lược giúp ông hiện thực hóa ước muốn kết nối khoa học quốc tế, nâng cao vị thế của ngành toán.

Theo: VnExpress