Thay đổi chế độ tại Iran được kỳ vọng sẽ giải phóng người dân, tuy nhiên mạng lưới vũ trang ủy nhiệm dày đặc đang đặt ra bài toán khó giải.
Tham vọng thay đổi chế độ tại Iran sau vụ tấn công
Ngày 28-2, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố cuộc tấn công chung với Mỹ nhằm vào Tehran sẽ tạo tiền đề cho sự thay đổi chính trị. Ông kêu gọi người dân Iran dũng cảm tự nắm lấy vận mệnh và loại bỏ ách bạo ngược để xây dựng một đất nước tự do. Tuyên bố này được đưa ra ngay sau khi các đòn không kích nhắm thẳng vào các mục tiêu chiến lược tại thủ đô Iran.
Israel khẳng định mục tiêu của họ là phá hủy các cơ sở quân sự và làm suy yếu bộ máy chiến tranh của Tehran. Dù tuyên bố không nhắm trực tiếp vào việc lật đổ chế độ, nhưng các hành động thực tế lại cho thấy một kịch bản khác. Các nguồn tin am hiểu chiến sự cho biết những nhân vật cấp cao nhất của Iran đều nằm trong danh sách mục tiêu bị tấn công.
Lãnh đạo Israel cho rằng việc giới lãnh đạo tham gia vào các hành vi gây hấn quân sự khiến họ trở thành đối tượng hợp pháp của chiến dịch. Tuy nhiên, Iran vẫn xác nhận Lãnh tụ tối cao của họ an toàn và hệ thống phòng thủ vẫn đang hoạt động. Cuộc chiến này được dự báo sẽ tác động sâu sắc đến cấu trúc an ninh Trung Đông và kinh tế thế giới.
Rủi ro khoảng trống quyền lực khi thay đổi chế độ tại Iran
Giới chuyên gia cảnh báo rằng sự sụp đổ của chính quyền Iran có thể dẫn đến một thảm họa an ninh quy mô lớn. Khoảng 400kg nguyên liệu hạt nhân làm giàu cấp độ cao hiện chưa rõ tung tích là một mối đe dọa thường trực đối với thế giới. Nếu không có ai kiểm soát, công nghệ và vũ khí hạt nhân có thể rơi vào tay các thế lực cát cứ nguy hiểm.
Bên dưới cấu trúc chính trị của Iran là một mạng lưới vũ trang ủy nhiệm phức tạp trải rộng khắp vùng Trung Đông. Khi chính quyền trung ương sụp đổ, các nhóm này có nguy cơ trở thành những thực thể hoạt động tự do và cực đoan. Điều này có thể biến Iran thành một quốc gia vụn vỡ, tương tự như những gì đã xảy ra tại Libya hay Iraq.
Bài học từ Afghanistan vẫn còn nguyên giá trị khi chính quyền thân Mỹ sụp đổ chỉ sau 3 tuần lực lượng quốc tế rút quân. Việc thay đổi chính trị không đi kèm với một lộ trình ổn định sẽ chỉ mang lại sự hỗn loạn và cực đoan hơn. Nhà phân tích Stahle nhấn mạnh rằng một Iran sụp đổ hoàn toàn có thể trở thành cơn ác mộng cho toàn bộ khu vực.
Hợp tác quốc tế và sự bảo vệ dành cho Tehran
Iran hiện đang nhận được sự hỗ trợ quan trọng từ khối các nước đồng minh, đặc biệt là Trung Quốc và Nga. Trung Quốc hiện nhập khẩu đến 90% lượng dầu của Iran, mang lại nguồn ngoại tệ trị giá hàng tỷ USD mỗi năm cho nước này. Đây được xem là nguồn sống kinh tế giúp Tehran đứng vững trước những áp lực quân sự và trừng phạt từ phương Tây.
Nga cũng là một đối tác chiến lược không thể tách rời của Iran trong các hoạt động hợp tác quân sự và quốc phòng. Hai nước thường xuyên thực hiện các hợp đồng trao đổi máy bay không người lái và tiêm kích hiện đại để tăng cường sức mạnh. Đối với Nga và Trung Quốc, việc duy trì sự ổn định của Iran là điều kiện tiên quyết để giữ vững ảnh hưởng tại khu vực.
Sự can thiệp của các siêu cường này khiến nỗ lực thay đổi chính trị tại Iran trở nên khó khăn và rủi ro hơn bao giờ hết. Sau khi mất đi nhiều đồng minh quan trọng, Bắc Kinh và Matxcơva sẽ không để Iran sụp đổ một cách dễ dàng. Tình hình phức tạp hiện nay đòi hỏi một cái nhìn đa chiều về những tác động kinh tế và chính trị toàn cầu dài hạn.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
