Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo NATO đối mặt tương lai “rất tồi tệ” nếu đồng minh không hỗ trợ khai thông eo biển Hormuz, nơi 20% lượng dầu toàn cầu đi qua.
- Hàn Quốc nới lỏng kiểm soát biên giới để phục hồi du lịch
- Giá dầu thế giới: Giá giảm sâu khi áp lực tại Hormuz hạ nhiệt
- Trump bác thỏa thuận Iran, ám chỉ lãnh đạo mới Mojtaba Khamenei đã chết
Trump gửi tối hậu thư tới đồng minh
Trong cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times ngày 15/3, ông Trump cảnh báo thẳng thừng: nếu các đồng minh không hỗ trợ Mỹ khai thông eo biển Hormuz, NATO sẽ đối mặt một “tương lai rất tồi tệ”. Ông lập luận châu Âu và Trung Quốc phụ thuộc vào dầu mỏ từ vùng Vịnh nhiều hơn hẳn Mỹ, do đó “việc những người hưởng lợi từ eo biển giúp đảm bảo không có điều gì tồi tệ xảy ra ở đó là hoàn toàn phù hợp”.
Ngày 14/3, nhà lãnh đạo Mỹ kêu gọi Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Anh tham gia “nỗ lực tập thể” tái lập lưu thông tại Hormuz, đồng thời đe dọa hoãn hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến diễn ra cuối tháng này. Khi được hỏi cụ thể về loại hỗ trợ cần thiết, ông Trump trả lời “bất cứ điều gì cần thiết” và đề nghị các đồng minh ưu tiên gửi tàu quét mìn — loại khí tài mà châu Âu sở hữu nhiều hơn hẳn Mỹ.
Cùng ngày 15/3, ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social: “Mỹ sẽ ném bom tơi bời vùng bờ biển, và liên tục bắn hạ tàu bè Iran… Bằng cách này hay cách khác, chúng ta sẽ sớm đưa eo biển Hormuz trở nên MỞ, AN TOÀN và TỰ DO!”, đồng thời mời tất cả quốc gia nhận dầu qua Hormuz gửi tàu chiến và cam kết Washington sẽ cung cấp “rất nhiều” hỗ trợ. Giá dầu quốc tế tối cùng ngày ở mức 106 USD (khoảng 2,7 triệu đồng) mỗi thùng, tăng khoảng 45% so với thời điểm Iran phong tỏa tuyến đường thủy này sau khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến hơn hai tuần trước.
Đồng minh NATO phản ứng phân hóa
Tổng thư ký NATO Mark Rutte trước đó nhận định sự ủng hộ dành cho các cuộc không kích là “rộng khắp” trong liên minh. Tuy nhiên, tờ The Telegraph ngày 16/3 cho rằng đánh giá lạc quan này “không được chia sẻ rộng rãi ở Brussels”, đồng thời dẫn ra hàng loạt căng thẳng nội bộ: tranh cãi công khai giữa ông Trump và Thủ tướng Anh Keir Starmer, cuộc khẩu chiến giữa Đức, Mỹ và Tây Ban Nha, cùng những thông điệp lẫn lộn từ Pháp và Ý.
Chính ông Trump cũng tỏ ra bi quan về phản hồi của các đồng minh. “Chúng ta có một thứ gọi là NATO… chúng ta sẽ xem liệu họ có giúp chúng ta không. Vì tôi đã nói từ lâu rằng chúng ta sẽ ở đó vì họ, nhưng họ sẽ không ở đó vì chúng ta”, ông nói. Lập trường các thành viên chủ chốt hiện phân hóa rõ rệt:
Quốc giaLãnh đạoLập trườngTây Ban NhaPedro SánchezPhản đối mạnh nhất; bác bỏ cho Mỹ sử dụng căn cứ quân sự PhápEmmanuel MacronGọi các cuộc tấn công là “vi phạm luật pháp quốc tế”; thương lượng trực tiếp với TehranÝGiorgia MeloniTuyên bố “không ở trong tình trạng chiến tranh và không muốn bước vào một cuộc chiến”; thương lượng với TehranAnhKeir StarmerCó tranh cãi công khai với ông Trump
Liên minh hải quân — Hoài nghi về tính khả thi
Tehran bác bỏ cáo buộc phong tỏa Hormuz. Tư lệnh Hải quân Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Alireza Tangsiri khẳng định ngày 16/3 rằng eo biển “không bị phong tỏa về mặt quân sự, mà chỉ đơn thuần là đang nằm dưới sự kiểm soát” của Tehran. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết tuyến đường thủy vẫn mở cho vận tải quốc tế, ngoại trừ tàu của Mỹ và các đồng minh.
Ông Alexandru Hudisteanu, chuyên gia an ninh hàng hải từng phục vụ 13 năm trong Hải quân Romania, nhận định với Đài Al Jazeera rằng việc phối hợp các hạm đội với học thuyết tác chiến khác nhau là “không dễ, khi mà ngay cả liên lạc cơ bản cũng đã là vấn đề” trong môi trường đầy đe dọa bất đối xứng như tên lửa, mìn và hệ thống không người lái. Hộ tống tàu dân sự qua Hormuz bằng khí tài quân sự còn đòi hỏi chi phí lớn, chưa kể nguy cơ kéo thêm nhiều quốc gia vào vòng chiến.
“An ninh cho eo biển là có thể đạt được. Vấn đề là cần bao nhiêu thời gian và khí tài”, ông Hudisteanu nhấn mạnh.
Tính đến ngày 16/3, chưa có quốc gia nào công khai đồng ý với lời kêu gọi của ông Trump.
Theo: Báo Tuổi Trẻ Online
