Sáng 23/3, Ngoại giao kín từ Trung Đông khiến Tổng thống Donald Trump dừng tấn công quân sự. Động thái này mở triển vọng cho đàm phán Mỹ-Iran nhằm giải quyết căng thẳng hạt nhân và ổn định an ninh vùng Vịnh.
- Mỹ tính đưa đặc nhiệm đổ bộ thu giữ vật liệu hạt nhân của Iran
- 5 loại trái cây giàu magie giúp bảo vệ não bộ và tim mạch
- Công an Hà Nội bắt giữ Vương Quốc Bình sau gần 10 năm lẩn trốn lệnh truy nã giết người
Kênh ngoại giao kín tại Riyadh và sự đảo chiều chiến lược của Washington
Rạng sáng 19/3 tại Riyadh, các ngoại trưởng Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả rập Xê út và Pakistan họp khẩn tìm lối thoát ngoại giao cho chiến sự Iran. Tình báo Ai Cập thiết lập kênh liên lạc với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), đề xuất ngừng giao tranh 5 ngày để tạo dựng niềm tin cho lệnh ngừng bắn. Nỗ lực này diễn ra sau khi Israel sát hại Ali Larijani, người đứng đầu an ninh quốc gia Iran và là đối tác khả thi với phương Tây.
Đại diện ngoại giao các nước Trung Đông thảo luận tại Riyadh hôm 19/3 về phương án mở lại eo biển Hormuz dưới sự giám sát của một ủy ban trung lập nhằm đảm bảo an toàn tàu thuyền. (Ảnh: Chụp màn hình báo Dân trí).
Tối 21/3, từ khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, ông Trump ra tối hậu thư yêu cầu Iran mở eo biển Hormuz trong 48 giờ, đe dọa quân đội Mỹ sẽ xóa sổ các nhà máy điện. Tuy nhiên, sáng 23/3, khi nhận thông tin về các cuộc thảo luận tại Riyadh cách đó hơn 11.000km, ông đã đổi hướng sang ủng hộ ngoại giao với Tehran. Quyết định hoãn tấn công 5 ngày giúp thị trường chứng khoán tăng mạnh, giảm bớt áp lực chính trị và kinh tế cho chính quyền.
Thư ký báo chí Karoline Leavitt khẳng định Mỹ không đàm phán qua báo chí do tính chất nhạy cảm của tình hình và các suy đoán không nên được coi là đáng tin cậy. Hiện tại, Iran yêu cầu Mỹ và Israel cam kết không tấn công trong tương lai và bồi thường thiệt hại chiến tranh. Trong khi đó, Washington vẫn giữ nguyên yêu cầu Tehran tháo dỡ hoàn toàn chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo và chấm dứt hỗ trợ các lực lượng ủy nhiệm tại khu vực.
Triển vọng gặp mặt trực tiếp và vai trò của các nhân vật then chốt
Làn sóng ngoại giao thúc đẩy thảo luận về cuộc gặp trực tiếp tại Pakistan hoặc Thổ Nhĩ Kỳ giữa quan chức hai nước. Phía Mỹ có thể cử đặc phái viên Steve Witkoff, Jared Kushner hoặc Phó Tổng thống JD Vance tham gia nếu thỏa thuận gần đạt được. Ông Trump nhận định một số lãnh đạo Iran hiện nay rất hợp lý, vững vàng và sẵn sàng cùng họ mở ra kỷ nguyên mới trong quan hệ song phương. Mỹ xác nhận đã liên hệ một quan chức Iran cấp cao nhưng giấu tên.
Các nước Ả rập đề xuất giám sát eo biển Hormuz qua một ủy ban trung lập để đảm bảo an ninh năng lượng toàn cầu và an toàn vận tải. Tuy nhiên, IRGC muốn thu phí tàu qua lại như kênh đào Suez, khiến Ả rập Xê út lo ngại Iran sẽ kiểm soát hoạt động xuất khẩu dầu mỏ. Ông Trump tuyên bố có thể cùng Lãnh tụ Mojtaba Khamenei trực tiếp kiểm soát tuyến đường chiến lược này sau khi xung đột kết thúc, thay vì để lực lượng IRGC độc chiếm.
Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf hiện là nhân vật trung tâm có thể thuyết phục phe cứng rắn Iran chấp nhận thỏa thuận thực dụng. Với uy tín lớn trong giới an ninh, cựu chỉ huy IRGC này đóng vai trò mắt xích quan trọng giữa giới tinh hoa chính trị, an ninh và tôn giáo. Dù công khai thách thức Mỹ, ông Ghalibaf vẫn được đánh giá là nhân vật then chốt cho các cuộc đàm phán hậu trường vào thời điểm mang tính quyết định.
Theo: Báo Dân trí
