Đất thờ cúng không hẳn là di sản thừa kế để chia. Việc phân chia phụ thuộc di chúc, người quản lý và mục đích duy trì việc thờ phụng thực tế của dòng họ.
- Iran công bố cơ chế kiểm soát mới ở eo biển Hormuz
- Cướp tiệm vàng tại Hà Tĩnh hai nghi phạm sa lưới sau 8 giờ
- Du lịch Sầm Sơn: Thực hư hóa đơn bữa ăn 18 triệu đồng gây xôn xao
Đất thờ cúng là loại tài sản gắn liền với giá trị tinh thần
Luật sư Trịnh Văn Dũng cho biết thực tế xét xử thường ghi nhận nhiều vụ tranh chấp đất thờ cúng do anh em trong nhà không thống nhất được việc giữ lại hay phân chia. Khác với tài sản riêng, đất dùng cho thờ tự thường gắn với yếu tố tâm linh và là di sản chung của dòng họ. Pháp luật hiện hành quy định loại đất này có cơ chế quản lý riêng, ưu tiên mục đích duy trì việc thờ phụng ổn định hơn là phân định giá trị kinh tế cho từng cá nhân.
Về nguyên tắc, nếu di chúc hợp pháp xác định rõ đất dùng vào việc thờ cúng, tài sản này sẽ không bị chia cho các con. Người được giao quản lý đất chỉ có quyền sử dụng, bảo quản và không được tự ý bán hay tặng cho người khác. Quyền sở hữu của cá nhân đứng tên trên giấy tờ đối với loại đất này bị hạn chế bởi mục đích chung của gia đình đã được xác định từ trước.
Tuy nhiên, nếu người quản lý không thực hiện đúng nghĩa vụ hoặc việc thờ cúng bị gián đoạn, tài sản có thể bị “chuyển hóa” thành di sản thừa kế thông thường. Pháp luật cho phép phân chia đất nếu mục đích thờ cúng không còn tồn tại hoặc phát sinh tranh chấp không thể hòa giải giữa những người thừa kế. Điều này nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các thành viên khi tài sản không còn phục vụ đúng ý nguyện của người quá cố.
Quy trình xử lý di sản thừa kế khi không có di chúc để lại
Trong trường hợp người mất không để lại di chúc, việc phân chia đất đai sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về thừa kế. Di sản lúc này thường được chia đều cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha mẹ và các con. Dù vậy, yếu tố thực tế sử dụng vẫn được tòa án xem xét kỹ lưỡng để quyết định có giữ lại phần đất đó làm nơi thờ tự chung hay không.
Nếu các thành viên trong gia đình đồng thuận giữ lại đất làm nơi thờ cúng và cử được người quản lý uy tín, tài sản này sẽ được giữ nguyên hiện trạng. Vai trò của người quản lý di sản là thay mặt dòng họ duy trì việc hương khói và bảo vệ tài sản khỏi các xâm phạm. Tuy nhiên, nếu không đạt được sự thống nhất, mảnh đất sẽ buộc phải chia theo tỷ lệ pháp luật để giải quyết dứt điểm mâu thuẫn.
Thực tế cho thấy, nhiều người nhầm tưởng việc đứng tên trên sổ đỏ đồng nghĩa với quyền sở hữu tuyệt đối, dẫn đến các sai lầm trong định đoạt tài sản. Tòa án thường thẩm định dựa trên các căn cứ chứng minh mục đích sử dụng đất qua nhiều thời kỳ để ra phán quyết công bằng nhất. Việc chuẩn bị hồ sơ pháp lý rõ ràng và sự minh bạch trong quản lý là cách tốt nhất để bảo vệ di sản của tổ tiên.
Theo: Báo Dân trí
