Thỏa thuận sơ bộ giữa Washington và Tehran dự kiến gỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và đảm bảo an ninh hàng hải, song còn chờ chữ ký của Tổng thống Trump.
- Tin thế giới ngày 28/5 với nhiều biến động tại Mỹ và châu Âu
- Xung đột Iran: Mỹ đối mặt gánh nặng ngân sách và thách thức quân sự
- Không kích Iran: Mỹ phá hủy trạm điều khiển UAV tại Bandar Abbas
Cam kết dỡ bỏ phong tỏa và kiểm soát chương trình hạt nhân
Nguồn tin từ Reuters ngày 28/5 cho biết Mỹ và Iran đã đạt được những đồng thuận bước đầu về việc kéo dài lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày. Đây là kết quả của các nỗ lực ngoại giao kín nhằm tránh một cuộc xung đột vũ trang quy mô lớn tại khu vực Trung Đông. Theo dự thảo, trong thời gian gia hạn, hai quốc gia sẽ tập trung thảo luận về các giới hạn cho chương trình hạt nhân của Iran. Tehran cam kết sẽ không tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời phối hợp để tìm phương án giải quyết kho uranium làm giàu hiện có, một yêu cầu then chốt từ phía Mỹ.
Vấn đề an ninh tại eo biển Hormuz cũng là một nội dung quan trọng được đưa vào bàn cân đàm phán lần này. Iran đồng ý đảm bảo hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển chiến lược này sẽ diễn ra thông suốt, không gặp phải sự cản trở hay quấy rối nào. Đặc biệt, Tehran phải hoàn tất việc rà quét và tháo gỡ toàn bộ thủy lôi đã thả trước đó trong vòng 30 ngày. Điều này được xem là bước đi thực tế nhất để chứng minh thiện chí hòa bình, giúp khơi thông tuyến đường vận tải dầu mỏ quan trọng nhất thế giới, vốn đã bị đình trệ vì căng thẳng.
Đáp lại các cam kết từ Iran, phía Mỹ dự kiến sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng biển của Tehran. Việc khôi phục hoạt động vận tải thương mại không chỉ giúp Iran giảm bớt khó khăn kinh tế mà còn là tín hiệu tích cực cho thương mại toàn cầu. Washington khẳng định sẽ giám sát chặt chẽ quá trình thực thi các điều khoản trước khi đưa ra các bước đi tiếp theo. Thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ tạo ra một tiền đề vững chắc cho các vòng đàm phán toàn diện hơn về sau, giúp ổn định tình hình khu vực trong dài hạn.
Phản ứng từ thị trường dầu mỏ và các cuộc giao tranh
Thông tin về khả năng gia hạn ngừng bắn ngay lập tức đã tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu vào ngày 28/5. Giá dầu thế giới ghi nhận xu hướng giảm nhẹ khi giới đầu tư kỳ vọng vào việc eo biển Hormuz sớm hoạt động bình thường trở lại. Việc giảm bớt căng thẳng tại vùng Vịnh giúp giải tỏa tâm lý lo ngại về sự đứt gãy chuỗi cung ứng dầu mỏ, vốn luôn là mối đe dọa thường trực đối với kinh tế thế giới. Tuy nhiên, đà giảm này vẫn còn khá thận trọng do thỏa thuận vẫn chưa có chữ ký chính thức từ Tổng thống Donald Trump.
Dù vậy, thực tế trên chiến trường lại đang diễn biến theo chiều hướng ngược lại với những tuyên bố ngoại giao. Trong ngày 28/5, lực lượng Mỹ thông báo đã bắn hạ 5 drone và phá hủy một cơ sở quân sự của Iran tại Bandar Abbas để đáp trả các hành vi gây hấn. Mỹ khẳng định đây là các biện pháp tự vệ chính đáng nhằm bảo vệ lực lượng và khí tài tại khu vực. Ngược lại, Iran cũng xác nhận đã tiến hành tấn công vào một căn cứ Mỹ tại Kuwait để trả đũa. Những xung đột vũ trang này cho thấy lệnh ngừng bắn hiện tại đang bị thách thức nghiêm trọng từ cả hai phía.
Trước đó, ngày 27/5, ông Trump đã bày tỏ thái độ chưa hài lòng với tiến độ đàm phán trong một buổi họp nội các, dù ông vẫn mong muốn sớm kết thúc cuộc chiến. Nhà lãnh đạo Mỹ đang cân nhắc kỹ lưỡng các điều khoản của thỏa thuận 60 ngày để đảm bảo lợi ích tối đa cho Washington. Sự kết hợp giữa các động thái quân sự gay gắt vào ngày 28/5 và thái độ thận trọng của ông Trump khiến tương lai của thỏa thuận vẫn còn là một dấu hỏi lớn. Các bên hiện đang chạy đua với thời gian để củng cố các điều khoản trước khi tình hình thực địa trở nên tồi tệ hơn.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
