Ngoại trưởng Rubio cho biết Iran phải mở lại eo biển Hormuz và giải quyết hồ sơ hạt nhân nếu muốn Mỹ xem xét việc nới lỏng các lệnh trừng phạt kinh tế.
- Hải quân Pháp đổ bộ, áp giải tàu dầu Nga tại Đại Tây Dương
- Chính quyền Trump tạm dừng lập quỹ bồi thường 1,8 tỉ USD
- Hezbollah tấn công Israel bất chấp tuyên bố ngừng bắn của ông Trump
Tự do hàng hải là điều kiện tiên quyết cho đàm phán
Trong phiên điều trần ngày 02/6 tại Thượng viện Mỹ, Ngoại trưởng Marco Rubio đã công bố chiến lược đàm phán hòa bình với Iran gồm hai giai đoạn rõ rệt. Theo đó, yêu cầu đầu tiên và không thể thương lượng là việc Iran phải mở lại eo biển Hormuz cho các tàu thuyền qua lại bình thường. Ông Rubio nhấn mạnh Tehran cần tuyên bố công khai việc chấm dứt thu phí và cam kết hỗ trợ rà phá thủy lôi đã đặt tại đây.
Ngoại trưởng Mỹ khẳng định việc mở lại eo biển là bước đi cần thiết để khởi động tiến trình ngoại giao, nhưng không đi kèm với việc dỡ bỏ trừng phạt ngay lập tức. Ông làm rõ rằng Mỹ chưa thảo luận hay đề xuất bất kỳ sự nới lỏng cấm vận nào chỉ để đổi lấy an ninh hàng hải tại Hormuz. Bất kỳ sự thay đổi nào về chính sách trừng phạt kinh tế đều phải phụ thuộc vào các bước tiến cụ thể của Iran trong hồ sơ hạt nhân nhạy cảm.
Lập trường của Washington được đánh giá là cứng rắn nhưng có lộ trình cụ thể để Tehran có thể theo đuổi nếu thực sự muốn đối thoại. Việc duy trì các lệnh trừng phạt trong giai đoạn đầu giúp Mỹ giữ được lợi thế trên bàn đàm phán hạt nhân sau này. Theo ông Rubio, sự an toàn của tàu thuyền và việc không tấn công phương tiện vận tải hàng hải là những cam kết tối thiểu mà Iran cần thực hiện để chứng minh thiện chí hòa bình.
Kiểm soát uranium và trở ngại từ bộ máy chính quyền Iran
Ở giai đoạn tiếp theo, trọng tâm đàm phán sẽ là kho uranium làm giàu ở mức cao và các hạn chế dài hạn đối với chương trình hạt nhân của Iran. Fox News đưa tin Washington yêu cầu những điều khoản khắt khe hơn để bảo đảm Tehran không thể phát triển vũ khí hạt nhân trong tương lai. Ông Rubio cũng tiết lộ rằng phía Iran đã bắt đầu đồng ý đàm phán về một số khía cạnh hạt nhân vốn là “vùng cấm” trong các cuộc đối thoại trước đây.
Tuy nhiên, người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ cũng thừa nhận những khó khăn khi làm việc với hệ thống chính trị hiện tại của Iran. Ông Rubio chỉ ra rằng sự chia rẽ trong nội bộ chính quyền Tehran là nguyên nhân chính khiến các cuộc thảo luận thường xuyên bị gián đoạn và thiếu tính nhất quán. Các nhà đàm phán Iran thường xuyên phải xin ý kiến và đối trọng với các phe phái khác nhau trong hệ thống của họ trước khi đưa ra bất kỳ thỏa thuận nào.
Ngoài nỗ lực ngoại giao, ông Rubio còn nhắc lại sức mạnh quân sự thông qua chiến dịch Epic Fury phối hợp với Israel. Chiến dịch này đã làm giảm đáng kể khả năng phòng thủ và sản xuất vũ khí của Iran, đồng thời gây thiệt hại nặng nề cho lực lượng hải quân của nước này. Với việc hạ tầng quân sự bị suy yếu, Mỹ kỳ vọng Iran sẽ có động lực mạnh mẽ hơn để tham gia vào các cuộc đàm phán thực chất theo lộ trình hai giai đoạn đã đề ra.
Theo: Báo Tuổi Trẻ
