Phú Thọ – Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao tại Hà Nội hủy bản án sơ thẩm công nhận ông Dũng được toàn quyền sử dụng 1.200 m² đất, đưa vụ tranh chấp thừa kế giữa 11 anh chị em ruột quay lại xét xử từ đầu.
- Nhân viên ngân hàng ở Quảng Trị bị bắt vì lừa đảo hơn 29 tỷ đồng
- Cảnh báo ám sát và khoảng cách giữa nghi vấn với bằng chứng cụ thể
- Eo biển Hormuz bị dùng làm con bài mặc cả giữa Mỹ và Iran
Phán quyết đến sau khi ông Nam, con trai trưởng, kháng cáo bản án sơ thẩm mà Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ tuyên chín tháng trước, trao toàn bộ khu đất cho người em thứ tư tên Dũng. Đây là lần thứ ba trong bốn năm, vụ tranh chấp thừa kế giữa 11 anh chị em ruột phải quay về cấp sơ thẩm để xét xử lại từ đầu.
Cha mẹ của 11 anh chị em mua khu đất 1.200 m² từ một người trong làng vào năm 1962, khi các con còn nhỏ. Trong số đó, 138 m² được chia riêng cho ông Dũng, con thứ tư trong nhà, để dựng nhà và sinh sống ổn định từ lâu.
Cha mẹ qua đời mà không để lại di chúc, nên phần đất còn lại hơn 1.000 m² vẫn đứng tên chung của gia đình trong nhiều năm. Năm 2020, ông Nam triệu tập cả 11 anh chị em để bàn việc xây nhà từ đường, thì ông Dũng bất ngờ thông báo toàn bộ 1.200 m² đã được huyện cấp sổ đỏ cho riêng mình từ năm 2005, ngay khi mẹ vẫn còn sống.
Ông Nam cho rằng em trai đứng tên toàn bộ tài sản mà không có văn bản cha mẹ ủy quyền hay tặng cho, cũng không hề họp bàn với gia đình trước đó. Ông cùng bảy anh chị em khác đứng đơn khởi kiện, yêu cầu tòa xác định ông Dũng chỉ được giữ 138 m² ban đầu, còn lại phải chia thừa kế cho tất cả.
Về phần mình, ông Dũng khẳng định từ năm 1992 người cha đã đến Ủy ban nhân dân xã làm thủ tục cho ông toàn bộ diện tích đất, không phải chỉ 138 m² như phần chia ban đầu. Từ đó đến nay, một mình ông quản lý, xây tường bao, tôn tạo đất đai và đóng thuế sử dụng đất hằng năm mà không ai trong gia đình phản đối.
Ông Dũng còn nói thêm rằng cha mẹ đã mua một mảnh đất khác trong xã và chuyển đến sinh sống từ năm 1992, cách khu đất tranh chấp khoảng 2 km. Khi hai cụ qua đời, toàn bộ tang lễ đều được gia đình tổ chức tại nơi ở mới, không phải trên phần đất đang bị kiện.
Trong quá trình xét xử sơ thẩm, hồ sơ gốc về việc cấp sổ đỏ cho ông Dũng không thể thu thập vì Ủy ban nhân dân xã và huyện đều báo đã thất lạc từ lâu. Đến tháng 3/2024, xã mới tìm lại được tài liệu cho thấy năm 2000 từng có một đợt rà soát để cấp sổ đỏ đồng loạt cho người dân trong khu vực.
Hội đồng xét duyệt khi đó xác định 668 hộ không có tranh chấp và đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Danh sách được niêm yết công khai và thông báo qua loa phát thanh suốt 15 ngày liên tục, nhưng không ai trong gia đình lên tiếng khiếu nại. Đến tháng 12/2005, sổ đỏ chính thức được cấp cho 668 hộ dân, trong đó có tên ông Dũng.
Dựa trên những căn cứ này, tòa sơ thẩm nhận định cha mẹ và các con đều sinh sống tại địa phương, biết rõ chủ trương cấp sổ nhưng không ai kê khai hay phản đối ngoài ông Dũng. Hội đồng xét xử cũng đặt câu hỏi vì sao nếu vẫn coi đây là tài sản chung, gia đình lại tổ chức tang lễ cha mẹ tại nơi ở mới cách đó 2 km. Từ đó, cấp sơ thẩm tuyên ông Dũng được quyền sử dụng toàn bộ 1.200 m², coi đây là trường hợp chiếm hữu ngay tình.
Nhưng Viện kiểm sát cấp phúc thẩm chỉ ra một chi tiết khác hẳn: một cựu cán bộ địa chính xã thừa nhận từng tự ý gạch tên người cha để thay bằng tên ông Dũng trong hồ sơ địa chính, chỉ dựa trên lời nói miệng. Viện kiểm sát cho rằng đây là sai phạm nghiêm trọng, không đủ căn cứ để xác lập quyền sử dụng đất riêng cho một người con duy nhất trong gia đình có 11 anh chị em.
“Không thể dùng lý do họ không phản đối lúc đó để tước bỏ quyền thừa kế”, Viện kiểm sát nêu quan điểm tại phiên tòa. Đồng tình với lập luận này, tòa phúc thẩm cho rằng việc niêm yết danh sách và thông báo qua loa phát thanh chỉ là thủ tục hành chính, không thể thay thế cho một thỏa thuận phân chia di sản rõ ràng giữa 11 người con.
Do khu đất hiện đang được ông Dũng thế chấp tại ngân hàng, tòa phúc thẩm không thể phân chia di sản ngay tại phiên xử này. Hội đồng xét xử quyết định hủy toàn bộ bản án sơ thẩm, chuyển hồ sơ để điều tra bổ sung và đưa vụ án quay lại Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ xét xử sơ thẩm lần thứ ba, khép lại chưa trọn bốn năm tranh chấp giữa những người trong cùng một gia đình.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
