Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/7 hủy kế hoạch thu phí 20% với tàu hàng qua eo biển Hormuz, thay bằng phong tỏa riêng các tàu ra vào cảng Iran hoặc chở hàng hóa liên quan đến Iran.
- Mỹ tấn công Iran lần ba trong một tuần, Trung Đông thêm căng thẳng
- Sau hai biến cố pháp lý, Quốc Cường Gia Lai đối mặt phép thử mới
- Nghệ An rà soát nghi vấn bất thường điểm thi tốt nghiệp tại Xuân Lâm
Chỉ một ngày trước đó, ngày 13/7, ông Trump tuyên bố tái áp đặt lệnh phong tỏa cảng biển Iran và công bố mức phí bảo vệ tương đương 20% giá trị hàng hóa — tin này khiến giá dầu thế giới tăng hơn 10%. Sau khi ông rút lại kế hoạch thu phí, giá dầu Brent còn 84 USD/thùng và WTI còn 78 USD/thùng, giảm khoảng 2 USD so với trước đó.
“Eo biển Hormuz đã mở và vẫn sẽ được mở dù Iran có đồng ý hay không. Chúng tôi đang khôi phục lệnh phong tỏa Iran, được gọi như vậy vì nó chỉ ngăn cản tàu hoặc bên mua hàng của Iran ra vào cảng biển nước này. Tất cả quốc gia khác sẽ được sử dụng eo biển một cách công bằng và tự do”, ông Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 13/7.
Căng thẳng khu vực leo thang từ cuối tuần qua khi hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 12/7 tuyên bố đóng cửa Hormuz “cho đến khi có thông báo mới”, sau khi nổ súng cảnh cáo rồi khai hỏa tên lửa vào một tàu thương mại mà IRGC cho là đã tắt hệ thống nhận diện và gây nguy hiểm cho an ninh hàng hải. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cáo buộc IRGC tấn công tàu hàng GFS Galaxy treo cờ Cyprus, khiến tàu hỏng nặng khoang máy và một thành viên thủy thủ đoàn mất tích.
Mỹ tiến hành đợt không kích mới nhằm làm suy giảm năng lực của Iran trong việc tấn công tàu thương mại qua Hormuz, theo chỉ đạo của ông Trump. Căng thẳng này bắt nguồn từ bất đồng trong cách diễn giải điều 5 của bản ghi nhớ Mỹ–Iran ký giữa tháng 6 — điều khoản quy định Iran tạo điều kiện cho tàu thương mại đi lại an toàn qua vịnh Ba Tư – biển Oman trong 60 ngày, nhưng không nêu cụ thể phương thức triển khai.
Trước xung đột, khoảng 20% dòng chảy dầu và khí hóa lỏng toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Ngân hàng Citi cảnh báo: “Chúng tôi cho rằng nguy cơ leo thang quân sự sẽ tăng lên đáng kể nếu thông báo này được triển khai”, đồng thời dự báo khả năng Iran từ bỏ bản ghi nhớ trước bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ đang tăng lên — kịch bản nhiều khả năng sẽ giữ giá dầu ở mức cao trong thời gian dài hơn.
Nghĩa Nguyễn (tổng hợp)
