Bảy dự án đường ống dẫn dầu trị giá hàng tỷ USD đang được các nước vùng Vịnh xây dựng, lên kế hoạch hoặc thảo luận, nhằm đưa dầu ra khỏi tầm kiểm soát của eo biển Hormuz.
- Thanh Hóa hướng tới số hóa toàn bộ sản phẩm OCOP vào năm 2030
- Người phụ nữ mang gương mặt biến dạng nay là chủ hai kho lạnh hải sản
- Phúc Sinh khởi công trung tâm nông sản 500 tỷ đồng tại Tây Nguyên
Trước xung đột Trung Đông, khoảng 15 triệu thùng dầu từ vịnh Ba Tư đi qua Hormuz mỗi ngày. Vài năm tới, phần lớn số dầu đó có thể đi đường khác, khi giá dầu vẫn tốt và Iran tiếp tục gây sức ép lên tuyến hàng hải này.
Công ty dầu khí quốc doanh Abu Dhabi đang đẩy nhanh một đường ống dài 300km, trị giá 3 tỷ USD, chạy đến cảng Fujairah. Đường ống chạy song song tuyến Habshan – Fujairah hiện có, dự kiến tăng thêm hơn 1,2 triệu thùng mỗi ngày; dự án đã khởi động trước xung đột và hiện triển khai được một nửa.
Mục tiêu ban đầu là hoàn thành đầu năm 2027. Công ty phân tích dữ liệu Kpler cho rằng giữa năm 2027 khả thi hơn, vì cảng Fujairah cần mở rộng. Bà Victoria Grabenwöger, chuyên gia cấp cao của Kpler, nói tham vọng này “trở nên khả thi trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa”.
Arab Saudi đang xem xét mở rộng tuyến Đông – Tây thêm 2 triệu thùng mỗi ngày, theo nguồn tin của Reuters. Đường ống đưa dầu từ cơ sở xử lý Abqaiq, băng sa mạc tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ, nơi dầu được bơm lên tàu đi về phía nam ra biển Arab hoặc lên phía bắc qua kênh đào Suez.
Iraq chịu ảnh hưởng nặng nhất. Sản lượng dầu nước này tháng 6 giảm hơn nửa, còn khoảng 1,9 triệu thùng mỗi ngày so với 4,2 triệu thùng trước đây, trong khi khoảng 90% ngân sách quốc gia phụ thuộc vào xuất khẩu dầu.
Baghdad đang gấp rút xây tuyến thay thế từ cảng Basra đến cảng Ceyhan của Thổ Nhĩ Kỳ, kèm nhánh rẽ tới cảng Baniyas của Syria. Ngày 17/7, ông Bassem Abdul Karim Nasr của Công ty Dầu khí Basra và ông Youssef Qablawi của Công ty Dầu khí Syria đã ký thỏa thuận triển khai dự án.
Về lâu dài, khoảng 2 triệu thùng dầu mỗi ngày có thể chảy tới Baniyas, nơi Bộ Ngoại giao Mỹ gọi là “hành lang năng lượng quan trọng”. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói: “Còn rất nhiều dư địa để Iraq cải thiện, tăng sản lượng dầu, giảm phụ thuộc vào các láng giềng.” Iraq cũng đang bàn với Jordan một đường ống khác từ Basra tới Aqaba, để dầu ra Biển Đỏ hoặc kênh Suez tới châu Á.
Theo Goldman Sachs, tổng các dự án né Hormuz có thể vận chuyển 3,8 triệu thùng mỗi ngày vào cuối năm sau, tăng lên 7,3 triệu thùng vào cuối 2028. Nếu đạt được, khoảng 60% lượng dầu xuất khẩu vùng Vịnh trước xung đột — 23 triệu thùng mỗi ngày — sẽ thoát khỏi sự phụ thuộc vào Hormuz.
Nhưng đường ống mới không miễn phí rủi ro. Kênh đào Suez không tiếp nhận được tàu cỡ lớn nhất chở tới 2 triệu thùng — loại tàu rẻ nhất cho hành trình dài. Dầu từ vịnh Ba Tư tới Địa Trung Hải còn đi ngược hướng thị trường chính là châu Á, buộc tàu phải vòng qua mũi Hảo Vọng, kéo dài đường đi và đội chi phí.
An ninh cũng chưa chắc chắn. Đường ống Arab Saudi ra Biển Đỏ từng đối mặt các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại eo biển Bab el-Mandeb, và tháng 5/2019 chính tuyến Đông – Tây từng phải ngừng hoạt động sau một vụ tấn công bằng máy bay không người lái của Houthi.
Ông Bob McNally, nhà sáng lập hãng tư vấn Rapidan Energy, nói trên CNBC: “Iran vẫn có thể sử dụng vũ khí để tấn công các cơ sở bốc dỡ dầu, trạm bơm, các đầu mối cuối tuyến, những cảng xuất và bể chứa dọc theo các đường ống này.” Vấn đề, theo ông, không nằm ở tuyến đường thủy.
Vũ Quyến (tổng hợp)
