Hàng loạt nghị định và nghị quyết mới bắt đầu có hiệu lực trong tháng 8, thay đổi trực tiếp nghĩa vụ pháp lý của người dân trong các lĩnh vực giao thông, nuôi chó, đất đai, tài chính và quản lý trí tuệ nhân tạo.
- Trang trại lợn Dabaco Thanh Hóa: Năm công nhân chết vì khí độc H2S
- Rung chấn tối 30/7 khiến cả xã Bảo Lạc chao đảo, nhiều người vội bỏ nhà chạy thoát
- Sữa tươi trên nhãn, hóa chất công nghiệp trong bồn chứa
Các văn bản này do Chính phủ và Thủ tướng ký ban hành, áp dụng trên toàn quốc. Riêng chính sách giảm phí trước bạ cho người dùng VNeID có thời hạn đến 28/02/2027.
Từ 15/8, Nghị định 238/2026 sửa đổi Nghị định 168/2024 áp dụng mức phạt cảnh cáo thay cho mức phạt tiền trước đây với tài xế ôtô chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m mà không dùng thiết bị an toàn đạt chuẩn. Trước đó, Nghị định 168/2024 quy định mức phạt từ 800.000 đến một triệu đồng cho hành vi này.
Tuy nhiên, quy định phạt tiền vẫn giữ nguyên với trường hợp tài xế để trẻ dưới 10 tuổi, cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái — mức từ 800.000 đến một triệu đồng, cũng có hiệu lực từ 15/8. Thiết bị an toàn hợp lệ gồm hệ thống ghế CRS và ECRS theo QCVN 123:2024/BGTVT, trên đó nhà sản xuất phải gắn nhãn ghi rõ giới hạn cân nặng, chiều cao, hướng lắp và cảnh báo an toàn.
Nghị định 204/2026 về xử phạt thú y có hiệu lực từ 01/8 quy định mức phạt từ một đến hai triệu đồng với người dắt chó ra nơi công cộng không đeo rọ mõm hoặc không có xích giữ chó, và với người thả rông chó mà không có người dắt. So với trước, mức phạt tăng từ 400.000 đến 1,2 triệu đồng.
Cùng nghị định này, người không tiêm vaccine dại cho chó bị phạt từ một đến hai triệu đồng; không cách ly hoặc chăm sóc động vật có dấu hiệu bệnh bị phạt đến 1,5 triệu đồng. Mức phạt cao nhất trong nhóm — từ 15 đến 20 triệu đồng — áp dụng với người vận chuyển động vật mắc bệnh hoặc chất thải mang mầm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ra khỏi vùng dịch trái phép.
Nghị quyết 66.22 của Chính phủ có hiệu lực từ 15/8 cho phép người dùng tài khoản định danh điện tử mức 2 được giảm 50% lệ phí trước bạ khi đăng ký ôtô cũ và miễn phí với xe máy lần hai, áp dụng tối đa một lần mỗi năm. Mức ưu đãi không vượt quá năm lần lương cơ sở, tương đương gần 12,65 triệu đồng theo mức lương cơ sở hiện hành.
Để nhận ưu đãi, người dân cần nộp thuế điện tử và tích hợp đủ thông tin — gồm mã số thuế, đăng ký xe, quyền sở hữu tài sản của bên chuyển nhượng — trên ứng dụng VNeID. Chính sách có hiệu lực đến 28/02/2027.
Từ 31/8, Nghị định 281/2026 nâng thẩm quyền xử phạt vi phạm đất đai của Chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu lên tối đa 250 triệu đồng — tăng mạnh từ mức 5 triệu đồng trước đây, và cao hơn cả mức tối đa 100 triệu đồng từng thuộc thẩm quyền Chủ tịch UBND cấp huyện theo mô hình ba cấp cũ. Chủ tịch cấp xã cũng được giao quyền đình chỉ dịch vụ tư vấn đất đai có thời hạn đến ba tháng — thẩm quyền trước đây thuộc cấp huyện và tỉnh.
Cũng từ 15/8, danh mục do Thủ tướng ký liệt kê 46 hệ thống AI thuộc nhóm rủi ro cao, yêu cầu quản lý nghiêm ngặt vì có thể gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, quyền lợi cá nhân, tổ chức và an ninh quốc gia. Trong giáo dục, danh mục nhắm vào AI tự học từ nguồn dữ liệu không kiểm soát và AI giám sát học sinh bằng dữ liệu sinh trắc học; trong y tế là hệ thống tích hợp vào robot phẫu thuật trực tiếp can thiệp hoặc hướng dẫn thao tác.
Lĩnh vực ngân hàng có AI tự động thực hiện giao dịch điện tử giá trị lớn không qua phê duyệt của con người và AI tự quyết định cấp tín dụng. Giao thông đường bộ, đường sắt và hàng không chiếm phần lớn danh mục, gồm hệ thống điều khiển phương tiện tự hành cấp cao, điều phối tín hiệu giao thông, quản lý không lưu tự động và dự báo xung đột quỹ đạo tàu bay.
Đỗ Vân (tổng hợp)
