Rằm tháng 7, chuyên gia văn hóa Phạm Đình Hải khuyến nghị các gia đình nên thực hiện lễ cúng “cô hồn” thông qua nhà chùa để giữ đúng nghi thức và ý nghĩa công đức.
- Chi Dân cùng anh trai bị cáo buộc tổ chức sử dụng ma túy
- Tháng 7 âm lịch 2026: 5 việc nên làm thay vì lo “tháng cô hồn”
- Khởi tố 11 bị can trong đường dây môi giới mua bán thận tại TPHCM
Rằm tháng 7 năm nay rơi vào ngày 27/8 dương lịch, trong khi mùng 02/7 âm lịch nhằm ngày 14/8. Đây là khoảng thời gian nhiều gia đình chuẩn bị lễ chẩn tế ngoài trời, nhưng không phải ai cũng phân biệt rõ cúng gia tiên với cúng chúng sinh.
Theo ông Phạm Đình Hải, chuyên gia văn hóa thuộc Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, cúng “cô hồn” là nghi lễ mang tính công đức, hướng đến những vong hồn không nơi nương tựa. Việc thực hiện đúng cách giúp nghi lễ giữ được ý nghĩa nhân văn vốn có.
Trong tín ngưỡng dân gian, Rằm tháng 7 mang nhiều lớp ý nghĩa. Đạo giáo gọi đây là ngày “Địa quan xá tội”, còn Phật giáo gắn dịp này với lễ Vu Lan, bắt nguồn từ tích Bồ tát Mục Kiền Liên cứu mẹ và đề cao đạo hiếu.
Cúng “cô hồn” là một nghi lễ riêng, dành cho những vong hồn không người thân thích hoặc không nơi thờ tự. Theo quan niệm dân gian, vào dịp này các vong hồn được về dương gian nhận lễ, nên người sống chuẩn bị mâm “chẩn tế” để bố thí, thể hiện lòng bác ái với người đã khuất.
Bởi vậy, cúng gia tiên và cúng chúng sinh không phải một nghi lễ. Một bên hướng vào việc tri ân tổ tiên, còn một bên hướng ra những linh hồn cô quạnh.
Cúng tại nhà hay nhờ nhà chùa?
Theo ông Phạm Đình Hải, nhiều gia đình tự thực hiện lễ cúng tại nhà nhưng nghi thức này mang tính công đức nên nên thông qua nhà chùa để bảo đảm đầy đủ ý nghĩa. Một số bài chú như Khai yết hầu, Cam lộ thủy chân ngôn và Vãng sinh chú đòi hỏi người thực hiện phải nắm rõ nghi thức.
Ở góc nhìn khác, sư thầy Thích Diệu Nhã, chùa Linh Sơn Thanh Nhàn (Hà Nội), từng chia sẻ trên Gia đình và Xã hội rằng việc cúng cô hồn tùy tâm mỗi gia chủ, không bắt buộc phải thực hiện đúng ngày Rằm. Việc cúng cũng không nên được hiểu là cách “mua” sự bình an.
Hai cách nhìn cùng hướng tới một điểm: nghi lễ cần xuất phát từ lòng thành và sự hướng thiện, thay vì tâm lý cầu đổi lấy sự bình an.
Nếu vẫn thực hiện tại nhà, mâm lễ phổ biến có cháo trắng chia 12 bát, gạo muối, bỏng ngô, bánh kẹo và vàng mã. Lễ thường được thực hiện vào buổi chiều tối; sau đó gia chủ vãi gạo muối, hóa vàng mã và không sử dụng lại đồ cúng.
Điều quan trọng của lễ cúng không nằm ở mâm lễ nhiều hay ít mà ở cách người thực hiện hiểu đúng ý nghĩa của nghi lễ. Khi cúng gia tiên và cúng chúng sinh được phân biệt rõ, việc thực hành cũng giữ được sự thành kính và tinh thần sẻ chia.
Đỗ Vân (tổng hợp)
