WASHINGTON — Tổng thống Donald Trump tuyên bố “không cần Canada” khi Mỹ chuẩn bị nâng thuế 50% với ôtô, xe tải, linh kiện và thép từ nước láng giềng, trong khi số liệu cho thấy nền kinh tế Mỹ vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn năng lượng từ Canada.
- Thanh Hóa tìm cách khơi thông nguồn vật liệu
- Nhờ bạn đứng tên sổ đỏ, đòi lại bất thành rồi nổ súng trả thù
- Người Hải Phòng xem camera giao thông ngay trên điện thoại
Đêm 24/8 (giờ Mỹ), tức rạng sáng 25/8 theo giờ Hà Nội, ông Trump viết trên Truth Social rằng mức thuế mới sẽ áp dụng từ ngày 01/01/2027. Động thái được đưa ra sau khi đàm phán thương mại hai nước đổ vỡ hôm 21/8, trong lúc Mỹ đã áp thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng Canada từ ngày 23/8 và Ottawa dự kiến đáp trả từ 8/9.
Căng thẳng Mỹ – Canada đã kéo dài hơn một năm, khi ông Trump nhiều lần cáo buộc Canada “bòn rút” nước Mỹ khoảng 50-60 tỷ USD mỗi năm. Phần lớn dòng tiền này liên quan đến việc Mỹ mua năng lượng từ Canada để phục vụ chính nền kinh tế của mình.
Vòng đàm phán mới nhất sụp đổ cuối tuần trước sau bất đồng vào phút chót. Thủ tướng Canada Mark Carney nói Canada “sẽ không quay lại quan hệ cũ” với Mỹ, trong khi Nhà Trắng cho rằng Canada đối xử bất công với nông sản, rượu và ôtô Mỹ.
Nguồn năng lượng khiến tuyên bố của ông Trump gây tranh luận
Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Canada cung cấp gần 20% tổng lượng dầu thô Mỹ tiêu thụ, tương đương cứ 5 thùng dầu Mỹ dùng thì có 1 thùng đến từ Canada. Ông Carney cho biết Canada chiếm khoảng 60-63% dầu thô nhập khẩu, gần như toàn bộ (99%) khí đốt nhập khẩu và 81-85% điện nhập khẩu của Mỹ.
Cơ quan Năng lượng Canada cũng xác nhận các tỷ lệ này ở mức tương đương. Tuy nhiên, CBC lưu ý con số 99% khí đốt chỉ tính phần Mỹ nhập khẩu; nếu tính trên tổng tiêu thụ khí đốt của Mỹ, Canada chỉ chiếm khoảng 8%.
Giáo sư khoa học chính trị Daniel Béland, Đại học McGill, nói với AP rằng tuyên bố “Mỹ không cần Canada” của ông Trump là “hoàn toàn sai”. Theo ông, Mỹ vẫn phụ thuộc dầu, khí đốt Canada và chuỗi sản xuất ôtô liên kết hai bên biên giới.
Canada cũng cung cấp hơn 80% lượng kali nhập khẩu của Mỹ, loại phân bón thiết yếu đối với ngô và đậu tương. Giới phân tích tại Alberta từng cân nhắc dùng thuế xuất khẩu năng lượng làm đòn bẩy đàm phán, song ông Béland cảnh báo đây sẽ là vấn đề “rất gây chia rẽ chính trị” ngay trong nội bộ Canada.
Với mức độ gắn kết đó, cuộc đối đầu thuế quan giữa hai nước không chỉ là câu chuyện về hàng hóa qua biên giới, mà còn đặt ra câu hỏi về khả năng mỗi bên thay thế nguồn cung của bên kia trong ngắn hạn.
Minh Tâm (tổng hợp)
