Hà Tĩnh triển khai dự án thả hơn 9.000 khối rạn nhân tạo trị giá 170 tỷ đồng xuống vùng biển Kỳ Anh, hướng tới tái tạo hệ sinh thái và nguồn lợi thủy sản ven bờ.
- Lũ vượt báo động 3, áp lực ứng phó dồn về hạ du
- Từ gánh nem của mẹ đến thương hiệu 1,4 tỷ đồng mỗi ngày ở Thái Lan
- Mưa lớn khiến nhiều tuyến đường ở Thanh Hóa ngập, sạt lở
Sáng 21/9, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Hà Tĩnh tổ chức thả những khối rạn đầu tiên tại vùng biển ven bờ xã Kỳ Xuân, huyện Kỳ Anh. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Huy Thành cùng lãnh đạo các sở, ngành và địa phương theo dõi quá trình triển khai.
Tổng cộng 25 khối rạn đã được đưa xuống biển trong đợt đầu, mở màn cho kế hoạch bố trí 9.000 khối tại bốn khu vực khoanh vùng. Đây là lần đầu Hà Tĩnh thực hiện mô hình rạn nhân tạo trên biển, với nguồn kinh phí từ khoản bồi thường sau sự cố môi trường biển năm 2016.
Những khối bê tông mang theo kỳ vọng hồi sinh
Các cấu kiện rạn nhân tạo được chế tạo từ bê tông cốt thép chuyên dụng, gồm hai dạng chính là chỏm cầu và lập phương rỗng. Với thiết kế tạo nhiều khoảng trống, những khối rạn này mô phỏng một phần chức năng của rạn tự nhiên, giúp sinh vật biển có nơi bám, trú ẩn và sinh trưởng.
Mỗi khối có thể tích rỗng khoảng 7,5m³, trọng lượng dao động từ 2,5 đến 8 tấn tùy loại. Theo kế hoạch, 9.000 khối rạn sẽ được bố trí tại bốn khu vực với tổng diện tích khoảng 8km², mỗi khu rộng 2km², cách bờ trung bình 4,5km và nằm ở độ sâu 15–22m.
Mỗi khu vực được chia thành 90 cụm rạn, mỗi cụm gồm 25 khối. Cách bố trí này nhằm tạo không gian thuận lợi cho các loài thủy sản cư trú, đồng thời hỗ trợ quá trình phục hồi nguồn lợi ven bờ.
Khoản kinh phí 170 tỷ đồng dành cho dự án được trích từ tiền bồi thường mà Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh cam kết chi trả sau sự cố môi trường biển năm 2016. Khi đó, hiện tượng cá chết dạt vào bờ xảy ra dọc bốn tỉnh miền Trung, trong đó có Hà Tĩnh.
Theo Quyết định số 1007/QĐ-TTg ngày 19/9/2024, Thủ tướng Chính phủ đã phân bổ khoản tiền này cho địa phương. Việc triển khai dự án sau gần một thập kỷ kể từ sự cố cho thấy công tác khắc phục hậu quả môi trường biển miền Trung vẫn tiếp tục được thực hiện thông qua nhiều giai đoạn và chương trình khác nhau.
Điểm đáng chú ý của dự án nằm ở mối liên hệ giữa nguồn tiền bồi thường và mục tiêu phục hồi hệ sinh thái từng chịu tổn thương. Theo đánh giá của cơ quan chức năng tại thời điểm xảy ra sự cố, các rạn san hô ven bờ miền Trung bị hủy hoại 40–60% trên diện tích khoảng 450ha.
Việc sử dụng nguồn kinh phí bồi thường để xây dựng rạn nhân tạo mở ra một hướng tiếp cận trong quá trình tái tạo môi trường biển. Dù vậy, hiệu quả của dự án còn phụ thuộc vào quá trình hạ đặt, theo dõi và phục hồi nguồn lợi thủy sản trong thời gian tới.
Đợt thả đầu tiên mới hoàn thành 25 trong tổng số 9.000 khối rạn, tương đương chưa đầy 0,3% kế hoạch. Phần việc còn lại gồm vận chuyển và đưa 8.975 khối xuống đúng vị trí tại bốn khu vực ngoài khơi, ở độ sâu 15–22m.
Bên cạnh mục tiêu tạo nơi cư trú cho thủy sản, dự án còn được kỳ vọng góp phần hạn chế tác động của hoạt động khai thác bằng lưới kéo đáy đối với các bãi sinh sản. Đây cũng là một trong những giải pháp được đặt trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục tìm hướng chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) và thúc đẩy việc gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu.
Từ những khối bê tông đầu tiên nằm dưới đáy biển, hành trình phục hồi nguồn lợi thủy sản ở vùng biển Kỳ Anh đã bắt đầu. Chặng đường phía trước còn dài, nhưng mỗi cấu kiện được đặt đúng vị trí đều mang theo kỳ vọng về một môi trường biển giàu sức sống hơn.
Lê Toan (tổng hợp)
