Chỉ một vết gai đâm hoặc trầy xước nhỏ cũng có thể dẫn đến uốn ván nguy kịch. Tại Ninh Bình, Bắc Ninh, nhiều người cao tuổi phải hồi sức tích cực, thậm chí thở máy, dù vết thương ngoài da đã lành.
- Đề nghị truy tố 22 bị can liên quan vụ án “bầu Đoan”
- Xe tải bốc cháy khi đang bơm dầu tại cây xăng ở Thanh Hóa
- Học sinh lớp 8 mang dao phay đến điểm hẹn đánh nhau
Tại Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai, ông N.V.A (65 tuổi, Ninh Bình) nhập viện với biểu hiện cứng hàm, khó nuốt, lơ mơ sau khi xước khuỷu tay lúc chặt tre và tự sơ cứu tại nhà. Cùng thời điểm, bà N.T.P (71 tuổi, cùng quê) được chuyển đến vì uốn ván toàn thân sau khi bị gai hoa giấy đâm vào gan bàn chân. Trong khi đó, bà P.T.G (67 tuổi, Bắc Ninh) tái mắc bệnh do mảnh tre còn sót trong vết thương cũ. Cả ba đều cần hồi sức tích cực, có người phải thở máy.
Uốn ván là bệnh nhiễm trùng cấp tính do ngoại độc tố của vi khuẩn Clostridium tetani gây ra. Vi khuẩn tồn tại phổ biến trong đất, bụi bẩn, phân động vật và có thể xâm nhập cơ thể qua vết thương hở, từ vết gai đâm, trầy xước đến tổn thương do dị vật. Đáng lo ngại, khi độc tố đã gắn vào hệ thần kinh, gần như không còn thuốc đặc hiệu để trung hòa. Vì vậy, bệnh có thể gây tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Thời điểm các ca bệnh xuất hiện liên tiếp cũng gắn với mùa mưa bão ở miền Bắc. Khi dọn dẹp, sản xuất nông nghiệp, người dân thường tiếp xúc với đất, bùn, cành cây và dụng cụ lao động – những môi trường có thể chứa nha bào uốn ván. Tâm lý xem nhẹ vết thương nhỏ, tự xử trí tại nhà thay vì đến cơ sở y tế, khiến người bị thương có thể bỏ lỡ thời điểm được đánh giá nguy cơ và chỉ định tiêm huyết thanh kháng độc tố khi cần thiết.
Vết thương đã lành vẫn có thể tiềm ẩn nguy cơ
Điểm đáng lưu ý ở các trường hợp trên là mức độ nguy hiểm không thể đánh giá chỉ bằng kích thước vết thương. Tổn thương nhỏ, bề mặt nhanh lành càng dễ khiến người bệnh chủ quan, trong khi nguy cơ uốn ván vẫn có thể tồn tại. Trường hợp bà P.T.G cho thấy rõ điều này: vết thương cũ ở cẳng chân đã đóng vảy, không sưng đỏ, nhưng siêu âm phát hiện một mảnh tre dài khoảng 3cm còn sót bên trong. Dị vật này được xác định là nguyên nhân khiến bà tái mắc uốn ván gần 20 ngày sau khi xuất viện.
“Có bệnh nhân ban đầu chỉ thấy hơi mỏi hàm, cứng hàm nên tiếp tục theo dõi ở nhà. Tuy nhiên, tình trạng có thể tiến triển nhanh sang co cứng cơ ngực, cơ bụng và toàn thân. Khi ảnh hưởng đến hô hấp, bệnh nhân có thể nguy hiểm đến tính mạng rất nhanh”, BS Lê Sơn Việt, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cảnh báo. Với ông N.V.A, phải mất 25 ngày điều trị mới ghi nhận đáp ứng tỉnh táo trở lại. Gần một tháng nằm viện bắt đầu từ vết xước tưởng chừng không đáng kể cho thấy hậu quả của việc chủ quan trước tổn thương nhỏ.
TS.BS Nguyễn Văn Dũng, Phó Viện trưởng Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, khuyến cáo người dân không căn cứ vào kích thước vết thương hay lượng máu chảy để tự đánh giá nguy cơ. Sau tai nạn lao động, sinh hoạt hoặc khi có vết thương nhiễm bẩn, kể cả vết xước nhỏ, cần xử trí đúng cách và đến cơ sở y tế để được đánh giá, chỉ định dự phòng uốn ván phù hợp. Khi sơ cứu, nên rửa sạch vết thương bằng nước và xà phòng, sát khuẩn đúng cách; không đắp lá, dùng thuốc nam không rõ nguồn gốc hoặc tự khâu kín vết thương.
Khi da đã liền, vết thương có thể không còn gây chú ý. Nhưng điều đó không đồng nghĩa nguy cơ đã biến mất. Chủ động xử trí và kiểm tra y tế sau chấn thương vẫn là cách quan trọng để tránh biến một tổn thương nhỏ thành tình trạng nguy kịch.
Đỗ vân (tổng hợp)
