Nếp cẩm, loại gạo nếp có màu tím đen quen thuộc trong ẩm thực Việt, được nhắc đến với nhiều giá trị dinh dưỡng như cung cấp chất xơ, protein và các hợp chất chống oxy hóa. Từ những món ăn dân dã đến cách sử dụng trong chế độ ăn hằng ngày, loại hạt này vẫn cần được lựa chọn và chế biến phù hợp để phát huy giá trị vốn có.
- Bầu Đoan 11 lần hối lộ 150.000 USD, cựu Bí thư Thanh Hóa bị điều tra riêng
- Đối tượng bị truy nã đặc biệt nguy hiểm sa lưới tại cửa khẩu Mộc Bài
- Hai cựu lãnh đạo Vietcombank bị cáo buộc giúp ‘bầu’ Đoan đấu giá đất
Theo chuyên trang Sức khỏe của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) ngày 7/10, y học cổ truyền gọi nếp cẩm là “bổ huyết mễ”, thường sử dụng để bồi bổ cơ thể, nhất là với phụ nữ sau sinh, người trong kỳ kinh nguyệt hoặc người vừa ốm dậy. Báo Sức khỏe & Đời sống, cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế, cũng đề cập hàm lượng protein của nếp cẩm cao hơn các loại gạo khác 6,8%, chất béo có lợi cao hơn 20%, đồng thời chứa 8 loại axit amin cùng các hoạt chất ergosterol và lovastatin có liên quan đến sức khỏe tim mạch.
Nếp cẩm còn được gọi là nếp than, thuộc nhóm lúa nếp có lớp cám màu tím đen, được trồng tại nhiều vùng miền núi phía Bắc và một số tỉnh miền Trung. Theo Báo Sức khỏe & Đời sống, loại gạo này có hai biến thể là “than lợt”, cho màu rượu đỏ đậm, và “than đen”, tạo sắc tím sẫm khi lên men.
Giá trị dinh dưỡng cần đi cùng cách sử dụng hợp lý
Khác với gạo trắng đã được xát bỏ phần lớn lớp cám, nếp cẩm giữ lại lớp màng ngoài chứa chất xơ, vitamin E và các hợp chất chống oxy hóa. Đây cũng là phần góp phần tạo nên vị bùi, độ dẻo đặc trưng của hạt gạo khi nấu chín. Trong đời sống thường ngày, nếp cẩm xuất hiện trong nhiều món ăn quen thuộc như xôi, sữa chua và cơm rượu, gắn với thói quen ẩm thực của nhiều gia đình Việt.
Một điểm đáng chú ý là nếp cẩm có thể cung cấp nhiều năng lượng nhưng vẫn được quan tâm trong chế độ ăn kiểm soát đường huyết. Theo nội dung bài gốc, lớp cám nguyên bản góp phần làm chậm quá trình chuyển hóa tinh bột thành đường, giúp chỉ số đường huyết (GI) của loại gạo này thấp hơn gạo trắng. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa nếp cẩm phù hợp với mọi khẩu phần ăn hoặc có thể sử dụng không giới hạn.
Báo Dân trí từng đề cập nếp cẩm chứa hơn 23 hợp chất thực vật có đặc tính chống oxy hóa. Dù vậy, loại gạo này vẫn là thực phẩm giàu tinh bột và năng lượng, nên lượng ăn cần phù hợp với nhu cầu của từng người, đặc biệt đối với những người đang kiểm soát cân nặng hoặc đường huyết
Cách chế biến cũng ảnh hưởng đến giá trị dinh dưỡng của các món từ nếp cẩm. Xôi, chè hoặc rượu nếp cẩm có thể đi kèm đường, sữa đặc hay men rượu, khiến lượng đường và năng lượng trong khẩu phần thay đổi. Vì vậy, sử dụng nếp cẩm ở dạng nguyên hạt, hạn chế phụ gia và cân đối lượng ăn là những lựa chọn đáng cân nhắc khi xây dựng chế độ dinh dưỡng hằng ngày.
Từ hạt gạo tím trong những món ăn dân dã, nếp cẩm cho thấy giá trị của thực phẩm truyền thống khi được sử dụng đúng cách. Hiểu rõ thành phần dinh dưỡng, lựa chọn cách chế biến phù hợp và duy trì khẩu phần cân đối sẽ giúp mỗi người tận dụng lợi ích của loại ngũ cốc này mà không bỏ qua những lưu ý cần thiết đối với sức khỏe.
Lê Toan (tổng hợp)
