Tại Hà Nội, ông Lê Đức Giang, cựu Phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa, cùng 10 bị cáo sẽ được đưa ra xét xử sơ thẩm trong vụ án khai thác cát trái phép tại Công ty cổ phần Khoáng sản Thiên An Phát, liên quan đến quá trình cấp phép, khai thác tài nguyên và các nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
- Bắt tạm giam người điều hành hai công ty sản xuất phân bón giả
- Giả làm cảnh sát để xin tiền, thanh niên Cần Thơ bị triệu tập
- Kế toán cảnh báo trái luật, gần 30 tỷ đồng vẫn bị giấu
Phiên tòa dự kiến diễn ra ngày 29/10 tại Tòa án nhân dân TP Hà Nội, theo cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao. Trong số các bị cáo có 4 cựu lãnh đạo, cán bộ quản lý tài nguyên của tỉnh Thanh Hóa và 7 người liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp khai thác cát.
Khi thẩm định hồ sơ chuyển nhượng mỏ cát số 2 vào cuối năm 2022, Nguyễn Thế Hùng, khi đó là Trưởng phòng Tài nguyên khoáng sản thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thanh Hóa, nói với các chuyên viên rằng đây là trường hợp “người nhà” của ông Lê Đức Giang, cần “tạo điều kiện giải quyết nhanh”. Theo hồ sơ vụ án, lời nhắc này xuất hiện trong quá trình xử lý hồ sơ cấp phép không đáp ứng đầy đủ điều kiện.
Công ty Thiên An Phát được cấp phép khai thác mỏ cát số 2 trên sông Chu vào cuối năm 2022, với trữ lượng hơn 147.000m³. Đáng chú ý, hợp đồng chuyển nhượng ghi giá trị 2,5 tỷ đồng, trong khi số tiền các cổ đông thực tế bỏ ra để mua quyền khai thác lên tới 62 tỷ đồng.
Từ tháng 4/2023, nhóm cổ đông tổ chức khai thác vượt công suất được phê duyệt, bố trí người cảnh giới cơ quan chức năng và lập sổ ghi chép sản lượng riêng để phân chia lợi nhuận. Tháng 3/2025, Bộ Công an kiểm tra, phát hiện vụ việc; đến tháng 7/2025, ông Lê Đức Giang cùng 3 cán bộ khác bị khởi tố.
Sau đó, quá trình điều tra được mở rộng, bổ sung các tội danh liên quan đến kế toán và trốn thuế đối với nhóm cổ đông. Tổng số người bị đưa ra xét xử được nâng lên 11 bị cáo.
Những con số phía sau hồ sơ cấp phép
Sự chênh lệch giữa giá trị chuyển nhượng ghi trên hợp đồng và số tiền thực tế các cổ đông bỏ ra là một điểm đáng chú ý của vụ án. Một bên là mức giá 2,5 tỷ đồng, bên còn lại lên tới 62 tỷ đồng, cho thấy khoảng cách lớn giữa hồ sơ giao dịch và giá trị mà các bên thực tế chi trả cho quyền khai thác mỏ cát.
Kết quả định giá xác định lượng cát bị khai thác trái phép có giá trị gần 76 tỷ đồng. Ngoài ra, hành vi che giấu doanh thu từ hơn 133.000m³ cát gây thiệt hại thêm hơn 8 tỷ đồng tiền thuế, phí; riêng hành vi của ông Lê Đức Giang được xác định gây thất thoát hơn 5 tỷ đồng.
Các con số phản ánh những khía cạnh thiệt hại khác nhau trong vụ án, không nên đánh đồng thành một khoản duy nhất. Việc làm rõ vai trò, hành vi và trách nhiệm của từng bị cáo tại phiên tòa là cơ sở để xem xét vụ việc theo quy định pháp luật.
Phiên sơ thẩm ngày 29/10 là bước tiếp theo trong quá trình xử lý vụ án sau hơn một năm điều tra. Vụ việc cũng gợi lại những trường hợp cựu lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa vướng vòng lao lý liên quan đến đất đai, khoáng sản trong những năm gần đây, đồng thời đặt ra yêu cầu về sự minh bạch trong quản lý tài nguyên công.
Lê Toan (tổng hợp)
