Nhiều ưu tiên cùng định hình lựa chọn của cử tri

Cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ đặt các ứng viên trước nhiều mối quan tâm của người dân, từ giá cả, việc làm đến chăm sóc sức khỏe, an sinh và niềm tin vào chính quyền.

Ngày 3/11, cử tri Mỹ sẽ lựa chọn toàn bộ 435 thành viên Hạ viện và khoảng 1/3 số ghế Thượng viện, quyết định đảng nào kiểm soát Quốc hội trong hai năm cuối nhiệm kỳ Tổng thống Donald Trump. Đảng Cộng hòa đang giữ thế đa số sít sao tại cả hai viện, nhưng Đảng Dân chủ được đánh giá có cơ hội giành lại Hạ viện và cạnh tranh đáng kể tại Thượng viện.

Trong những vấn đề được quan tâm, kinh tế có sức nặng đặc biệt. Khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew thực hiện từ ngày 28/9 đến 4/10 cho thấy 84% cử tri đã đăng ký bỏ phiếu coi đây là vấn đề “rất quan trọng”. Giá xăng trung bình lên 4,29 USD/gallon ngày 24-10, so với 3,06 USD/gallon năm 2025; lãi suất vay thế chấp mua nhà vượt 7% trong tháng 9, lần đầu tiên trong gần hai năm.

Mỗi đảng đưa ra một hướng giải thích và giải pháp riêng. Các ứng viên Dân chủ cho rằng chính sách thuế quan của ông Trump và cuộc chiến với Iran góp phần đẩy giá cả lên cao, còn phe Cộng hòa nhấn mạnh lợi ích từ đạo luật cắt giảm thuế năm 2025. Trong khảo sát của New York Times/Siena hồi tháng 9, 51% cử tri tin Đảng Dân chủ điều hành kinh tế tốt hơn, trong khi 45% lựa chọn Đảng Cộng hòa.

Nhiều nhân viên đang tập trung xử lý phiếu bầu qua thư tại thành phố San Diego, bang California (Ảnh minh họa: THM)

Những lựa chọn chính sách và niềm tin của cử tri

Cuộc chiến với Iran tiếp tục làm dấy lên tranh luận về chi phí và mục tiêu của hoạt động quân sự. Theo Pew, khoảng 65% người Mỹ không tán thành cách ông Trump xử lý vấn đề này, còn 33% ủng hộ. Phe Dân chủ cho rằng cuộc chiến tốn kém, không được lòng dân và chưa có triển vọng kết thúc rõ ràng; một số ứng viên Cộng hòa cũng bày tỏ bất đồng vì cho rằng xung đột đi ngược cam kết tránh các cuộc chiến mới của tổng thống, người từng vận động tranh cử với khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết”.

Niềm tin vào chính phủ cũng là mối bận tâm lớn. Khảo sát Gallup công bố đầu tháng 9 ghi nhận 89% người Mỹ trưởng thành cho rằng tham nhũng trong chính phủ diễn ra phổ biến. Các đề xuất được đưa ra gồm cấm nghị sĩ giao dịch cổ phiếu, giới hạn nhiệm kỳ và siết chặt hoạt động vận động hành lang. Phe Dân chủ đồng thời cáo buộc ông Trump sử dụng chức vụ để thu lợi cá nhân thông qua các hoạt động tài chính, trong đó có tiền mã hóa.

Theo Pew, tương lai nền dân chủ được 85% cử tri Dân chủ và 69% cử tri Cộng hòa đánh giá là yếu tố “rất quan trọng” khi bỏ phiếu. Những con số này cho thấy sự quan tâm không chỉ nằm ở chính sách cụ thể mà còn ở cách vận hành của bộ máy công quyền.

Chi phí y tế và tương lai của các chương trình an sinh cũng tác động trực tiếp đến nhiều gia đình. Khảo sát KFF công bố ngày 6/10 cho thấy khoảng 6/10 cử tri lo ngại về chi phí chăm sóc sức khỏe. Đảng Dân chủ muốn bảo vệ, mở rộng các chương trình bảo hiểm và phản đối cắt giảm ngân sách Medicaid dành cho người thu nhập thấp, người khuyết tật; Đảng Cộng hòa tập trung chống gian lận y tế và phản đối mô hình bảo hiểm toàn dân do chính phủ quản lý.

Với người cao tuổi, quỹ chính chi trả trợ cấp hưu trí được dự báo cạn nguồn dự trữ vào năm 2032. Nếu Quốc hội không can thiệp, nguồn thu khi đó chỉ đủ đáp ứng 78% mức trợ cấp theo quy định.

Chính sách nhập cư cứng rắn, từng góp phần giúp ông Trump chiến thắng năm 2024, nay gây phản ứng trái chiều, kể cả tại một số khu vực từng ủng hộ ông. Trong khi phần lớn ứng viên Cộng hòa bảo vệ chính sách hiện hành, một số ứng viên Dân chủ đề xuất kết hợp kiểm soát nhập cảnh trái phép với mở rộng con đường nhập tịch hợp pháp.

Trí tuệ nhân tạo và quyền người chuyển giới cũng góp phần tạo nên những khác biệt trong cuộc đua. Nhiều ứng viên cả hai đảng phản đối xây dựng thêm trung tâm dữ liệu AI tại địa phương do nhu cầu lớn về điện, nước và đất đai, dù ông Trump ủng hộ phát triển hạ tầng này để cạnh tranh với Trung Quốc. Với vấn đề thể thao nữ và người chuyển giới, khảo sát The 19th/YouGov cuối tháng 9 ghi nhận 45% người Mỹ trưởng thành có xu hướng ủng hộ ứng viên đề xuất lệnh cấm vận động viên chuyển giới tham gia thể thao nữ, so với 20% nghiêng về phía phản đối.

Từ chi phí sinh hoạt đến tương lai các chương trình an sinh, mỗi vấn đề đều đặt ra những lựa chọn khác nhau cho cử tri. Cuộc bỏ phiếu ngày 3/11 vì thế sẽ quyết định tương quan lực lượng tại Quốc hội, đồng thời cho thấy những ưu tiên nào đang có sức nặng lớn nhất trong đời sống chính trị Mỹ.

Vũ Quyến (tổng hợp).