Giao chỉ tiêu điện mặt trời mái nhà cho các địa phương

Hà Nội –Lãnh đạo Bộ Công Thương yêu cầu triển khai việc giao chỉ tiêu phát triển điện mặt trời mái nhà cho các địa phương, trong bối cảnh tiềm năng lớn nhưng công suất lắp đặt còn khiêm tốn.

Tại hội nghị ngày 07/11 về vận hành hệ thống điện quốc gia và bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027-2028, yêu cầu này được đặt ra trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tiếp tục tăng cao. Hội nghị được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến với UBND 34 tỉnh, thành phố.

Theo Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO), năm 2026, hoạt động cung ứng điện phải đối mặt với nhiều sức ép từ thị trường năng lượng thế giới. Khủng hoảng tại Trung Đông, xung đột tại Ukraina làm đứt gãy chuỗi cung ứng, khiến giá năng lượng sơ cấp tăng rất cao, tác động lớn tới Việt Nam, trong khi Việt Nam phải nhập khẩu ròng khoảng 44% nguồn năng lượng sơ cấp.

Riêng các tháng 4, 5 và 6, hệ thống điện đồng thời chịu tác động của nắng nóng, thiếu hụt nhiên liệu, biến động giá LNG và khó khăn trong nhập khẩu than. Công suất phụ tải cực đại tăng 6,4% so với đỉnh năm trước, còn nhu cầu điện cả năm dự kiến tăng trên 10%, tạo áp lực lớn nhất tại miền Bắc.

Thời tiết cực đoan tiếp tục khiến bài toán cung ứng điện thêm khó khăn. Trong các tháng 7, 8 và 9 xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài,nhiệt độ trung bình toàn quốc tháng 10 cao hơn mức trung bình nhiều năm, riêng miền Bắc cao hơn 2-3°C, ở mức kỷ lục trong chuỗi quan trắc từ năm 1961. El Niño tác động từ nửa cuối tháng 10 khiến lượng nước về các hồ thủy điện chỉ đạt khoảng 80% mức trung bình nhiều năm, sản lượng thủy điện cả năm dự kiến giảm 18,5 tỷ kWh so với năm 2025.

Nguồn nhiệt điện cũng chịu sức ép do sự cố, sửa chữa, trong khi việc đưa các nguồn điện nền mới vào vận hành còn gặp nhiều hạn chế.

Mở rộng nguồn điện từ mái nhà

Trước những thách thức trên, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm đủ điện và tối ưu chi phí. Năm 2026, tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm trước, công suất cực đại đạt 57.537 MW. Dù phụ tải quý IV dự kiến tăng 13%, hệ thống vẫn đáp ứng đủ nhu cầu.

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), sản lượng điện thương phẩm trong 10 tháng tăng 9,84%. Điện mặt trời mái nhà tại miền Bắc phát triển nhanh, nhiều công trình truyền tải đã được đóng điện và Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I dự kiến vận hành thương mại vào cuối năm 2026. Đây là những kết quả góp phần củng cố khả năng cung ứng điện trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng lớn.

Lãnh đạo Bộ Công Thương nhấn mạnh, trong mọi trường hợp, phải bảo đảm đủ năng lượng, đặc biệt là điện, phục vụ phát triển kinh tế và đời sống người dân bằng các giải pháp cụ thể, khả thi. Để thực hiện mục tiêu này, các đơn vị phải phối hợp đồng bộ, xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm và thời hạn hoàn thành. “Ma trận công việc phải đi liền với ma trận trách nhiệm và ma trận rủi ro”.

Đối với các công trình nguồn và lưới điện dự kiến vận hành trong năm 2027, Bộ yêu cầu xác định cụ thể các mốc tiến độ và thời điểm quyết định, bảo đảm hoàn thành đúng kế hoạch. Các giải pháp phải chủ động phòng ngừa rủi ro ảnh hưởng đến tăng trưởng, không phải để tính phương án lùi tiến độ.

Trong nhóm giải pháp bổ sung công suất đỉnh, lãnh đạo Bộ Công Thương yêu cầu sớm phát triển hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) theo quy mô và khung giá đã xác định. EVN, Petrovietnam, TKV cùng các chủ đầu tư cần rà soát, đăng ký quy mô đầu tư các dự án lưu trữ. UBND các tỉnh, thành phố phối hợp với ngành Điện thúc đẩy lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại khu công nghiệp, khách hàng lớn và công sở, đồng thời triển khai giao chỉ tiêu phát triển cho từng địa phương.

Theo tính toán của Bộ Công Thương, tiềm năng kỹ thuật điện mặt trời mái nhà hộ gia đình trên cả nước đạt gần 49.300 MWp. Đông Nam Bộ có tiềm năng lớn nhất với 12.508 MWp, tiếp đến là Tây Nam Bộ với 9.940 MWp và Đồng bằng sông Hồng với 9.077 MWp.

Tuy nhiên, kết quả khai thác hiện vẫn còn khoảng cách đáng kể so với tiềm năng. Đến hết tháng 8/2026, cả nước có 134.410 hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất lắp đặt hơn 11.450 MWp. Trong đó, khoảng 113.210 hệ thống thuộc các hộ gia đình và hộ kinh doanh, đạt công suất 4.910 MWp.

Khoảng cách giữa tiềm năng và công suất đã lắp đặt cho thấy dư địa phát triển điện mặt trời mái nhà vẫn rất lớn.

Đỗ Vân (tổng hợp)