Với người Cơ Tu, Tâng tung da dá – “vũ điệu dâng trời” không chỉ là nghi thức thiêng trong lễ hội, mà còn là biểu tượng của niềm tin và khát vọng sống. Trong vòng xoay giữa trời và đất, họ gửi gắm ước nguyện bình yên, no đủ cho buôn làng.
Vũ điệu cộng đồng hòa nhịp đại ngàn
Khi vụ mùa kết thúc, lúa đầy kho, người Cơ Tu ở vùng cao Đà Nẵng lại rộn ràng mở hội. Giữa sân làng, bên cây nêu cao vút, tiếng chiêng, tiếng trống ngân vang. Trai gái nối vòng tay hòa trong nhịp điệu Tâng tung da dá. Điệu múa linh thiêng mà họ gọi bằng niềm tôn kính là “vũ điệu dâng trời”.
Từ bao đời, người Cơ Tu xem Tâng tung da dá là phần máu thịt trong đời sống văn hóa. Vũ điệu xuất hiện trong mọi lễ hội lớn như mừng lúa mới, cưới hỏi, dựng nhà Gươl… Âm thanh cồng chiêng hòa cùng nhịp chân rộn rã, tiếng hú vọng dài theo triền núi. Tất cả tạo nên bản giao hưởng giữa con người và núi rừng.
Với họ, Tâng tung da dá không chỉ là tiết mục văn nghệ. Mà là nghi lễ thiêng liêng kết nối con người với thần linh. Vòng múa ngược chiều kim đồng hồ biểu tượng cho sự hòa hợp âm – dương. “Tâng tung” là điệu múa của đàn ông – mạnh mẽ, dứt khoát, thể hiện khát vọng bảo vệ buôn làng. “Da dá” là điệu múa của phụ nữ – mềm mại, đều đặn. Biểu tượng cho sự thủy chung và lòng biết ơn trời đất.
Hai điệu múa hòa quyện thành vòng tròn vô tận – biểu tượng của sự sống và đoàn kết. Trong tiếng chiêng ngân dài, đàn ông cầm khiên, giáo múa cùng phụ nữ trong trang phục thổ cẩm rực rỡ, cổ đeo chuỗi cườm, bàn tay ngửa ra sau như đón vật thiêng. Mỗi bước chân, mỗi ánh mắt đều gửi lời cảm tạ núi rừng.
“Người Cơ Tu hễ biết đi là biết múa,” bà Zrâm Thị Hoa (xã Sông Kôn) kể. “Tâng tung da dá là cách chúng tôi cảm ơn đất trời cho mùa màng tốt tươi, cho bản làng yên vui.”
Giữ hồn di sản giữa nhịp sống hiện đại
Nếu điệu múa là linh hồn, thì tiếng chiêng, trống, khèn bè chính là mạch máu của Tâng tung da dá. Âm thanh vang lên như tiếng vọng của đại ngàn, mời gọi thần linh và tổ tiên về dự lễ.
Không có khuôn mẫu cố định, người lớn tuổi múa trước, thanh niên nối tiếp. Tất cả cùng hòa trong vòng xoay, gửi gắm niềm tin và khát vọng. Khi vòng múa khép lại, người Cơ Tu như được tiếp thêm sức mạnh để gìn giữ mạch nguồn văn hóa cho con cháu.
Già làng A Lăng Chúc (thôn Ra Lăng) bộc bạch: “Tâng tung da dá là linh hồn của người Cơ Tu. Không có điệu múa này, buôn làng như mất đi một phần máu thịt. Chúng tôi luôn dạy con cháu phải gìn giữ và tiếp nối.”
Trước làn sóng hiện đại, Tâng tung da dá từng đứng trước nguy cơ mai một. Nhưng bằng tình yêu văn hóa, người Cơ Tu đã giữ vững vũ điệu thiêng như giữ linh hồn bản làng. Năm 2014, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Tâng tung da dá là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia . Minh chứng cho sức sống bền bỉ của dân tộc nơi đại ngàn Trường Sơn.
Ngày nay, trong các làng du lịch cộng đồng Bhơ Hôồng, Đhơ Rôồng, Tà Lang…. Du khách có thể hòa mình cùng người Cơ Tu bên nhà Gươl, uống rượu cần. Nghe tiếng chiêng ngân dài và cùng xoay trong “vũ điệu dâng trời” – vũ điệu kết nối con người với thiên nhiên và cội nguồn.
Theo: Vietnamnet
