Ô nhiễm không khí tại Hà Nội và TPHCM đang ở mức đáng lo, nhưng không phải là bài toán không lối thoát. Kinh nghiệm chuyển đổi thành công của Bắc Kinh cho thấy các đô thị Việt Nam hoàn toàn có thể cải thiện chất lượng không khí.
- Phá rừng biến nước lũ Indonesia thành “bão đạn” gây 770 người chết
- Xe điện bị hạn chế, người mua hoang mang xin trả xe
- Mỹ tạm đình chỉ một phần lệnh trừng phạt với tập đoàn dầu khí Lukoil của Nga
Bắc Kinh từng ô nhiễm nặng nhưng đã thay đổi ngoạn mục
Cách đây một thập niên, Bắc Kinh là biểu tượng của ô nhiễm đô thị với bầu trời phủ bụi mịn đặc quánh, nồng độ PM2.5 thường xuyên vượt 100 µg/m³ – gấp hàng chục lần khuyến nghị của WHO. Người dân ra đường phải dùng khẩu trang N95, trẻ em hạn chế vui chơi ngoài trời và tình trạng ô nhiễm như một “lời cảnh báo sống”.
Tuy nhiên chỉ sau 10 năm, thành phố đã giảm hơn 50% nồng độ bụi mịn, đưa PM2.5 về dưới 40 µg/m³ vào năm 2023. Bầu trời Bắc Kinh trong xanh trở lại, nhờ loạt biện pháp mạnh mẽ về giao thông, năng lượng và quản lý công nghiệp. Thành công này cho thấy ô nhiễm đô thị không phải là trạng thái vĩnh viễn.
Hà Nội và TPHCM đang lặp lại vòng xoáy quen thuộc của đô thị hóa nhanh
Ô nhiễm không khí tại hai đô thị lớn của Việt Nam xuất phát từ các nguồn tương tự Bắc Kinh: mật độ xe máy và ô tô dày đặc, bụi từ xây dựng, phát thải công nghiệp ngoại thành và đốt rơm rạ theo mùa. Những ngày gần đây, chỉ số AQI tại Hà Nội liên tục ở mức xấu, nhiều khu vực mù mịt bụi mịn.
Tuy vậy, mức độ ô nhiễm vẫn chưa chạm ngưỡng cực đoan như một số thành phố châu Á khác. Điều này tạo ra “khoảng đệm” giúp Hà Nội và TPHCM hành động sớm, tránh phải dùng đến biện pháp cực đoan và đắt đỏ. Vấn đề cốt lõi vẫn là chuyển đổi phương tiện cá nhân sang giao thông công cộng và kiểm soát phát thải dựa trên dữ liệu minh bạch.
Giải pháp cho Việt Nam: Giao thông bền vững, dữ liệu thật và cam kết dài hạn
Kinh nghiệm của Trung Quốc cho thấy ưu tiên đầu tiên phải là giao thông. Bắc Kinh đã xây thêm 300 km metro, mở rộng xe buýt điện và hạn chế xe cá nhân. Tại Việt Nam, sự chậm trễ của metro, vành đai và xe buýt điện đang khiến quá trình giảm phụ thuộc xe cá nhân diễn ra chậm hơn, kéo theo lượng bụi mịn không giảm đáng kể.
Song song đó, việc đưa dữ liệu vào quản trị – như hệ thống quan trắc thời gian thực – sẽ giúp kiểm soát phát thải từ công trường, xe tải và nhà máy. Cuối cùng, cần xử lý nghiêm đốt rơm rạ và bụi xây dựng – những nguồn phát thải đang bị bỏ ngỏ. Thành công chỉ đến khi chính sách được thực thi kiên định trong ít nhất một thập niên.
Theo: Dân trí
