Từ ngày 1/1/2026, nhiều luật và nghị quyết quan trọng chính thức có hiệu lực, tác động trực tiếp đến hoạt động kinh tế, quản lý ngân sách, thị trường đất đai, chính sách thuế, bảo vệ dữ liệu cá nhân và công nghiệp công nghệ số. Các quy định mới được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc pháp lý, tăng tính minh bạch và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
- Lý do Vingroup, MIK Group và Đèo Cả đồng loạt rút lui khỏi các “siêu dự án”
- Thanh Hóa công bố 100 sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch 2026
- TP HCM giữ nguyên 11 ngày nghỉ Tết cho học sinh
Cơ chế mới về giá đất, sổ đỏ từ năm 2026
Theo Nghị quyết 254/2025/QH15 của Quốc hội về tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai, bảng giá đất sẽ được xây dựng theo loại đất, khu vực và vị trí. Đối với địa bàn đã có bản đồ địa chính số và cơ sở dữ liệu giá đất, bảng giá có thể được xác định đến từng thửa đất.
Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định, công bố và áp dụng bảng giá đất từ ngày 1/1/2026; đồng thời được sửa đổi, bổ sung khi cần thiết. Với các trường hợp phải áp dụng giá đất cụ thể nhưng đến thời điểm nghị quyết có hiệu lực chưa có quyết định, UBND cấp tỉnh được lựa chọn áp dụng theo nghị quyết mới hoặc tiếp tục thực hiện theo Luật Đất đai hiện hành. Quốc hội yêu cầu các cơ quan liên quan hoàn thiện đầy đủ căn cứ tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và bồi thường đất đai chậm nhất đến ngày 1/7/2026.
Luật Ngân sách Nhà nước tăng phân cấp, mở rộng hỗ trợ
Luật Ngân sách Nhà nước số 89/2025/QH15 gồm 7 chương, 79 điều, tiếp tục khẳng định vai trò chủ đạo của ngân sách Trung ương, đồng thời tăng quyền chủ động cho ngân sách địa phương. Nguyên tắc chung là nhiệm vụ chi thuộc cấp nào thì ngân sách cấp đó bảo đảm.
Luật cho phép ngân sách cấp dưới hỗ trợ các đơn vị thuộc cấp trên đóng trên địa bàn trong trường hợp thiên tai, thảm họa, dịch bệnh hoặc tình huống cấp bách. Ngân sách địa phương cũng được sử dụng dự phòng để hỗ trợ địa phương khác và dùng vốn đầu tư phát triển cho các dự án thuộc nhiệm vụ chi của cấp trên, qua đó tăng tính linh hoạt trong điều hành tài chính – ngân sách.
Thuế tiêu thụ đặc biệt mở rộng đối tượng chịu thuế
Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 bổ sung một số mặt hàng mới vào diện chịu thuế. Đáng chú ý, nước giải khát theo tiêu chuẩn quốc gia có hàm lượng đường trên 5g/100ml chính thức thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.
Bên cạnh đó, điều hòa nhiệt độ có công suất trên 24.000 BTU đến 90.000 BTU cũng chịu thuế. Một số mô tả hàng hóa chịu thuế như thuốc lá, rượu, bia, ô tô, tàu bay được điều chỉnh để bảo đảm thống nhất với pháp luật chuyên ngành.
Ưu đãi nhân lực trong Luật Công nghiệp công nghệ số
Luật Công nghiệp công nghệ số 71/2025/QH15 lần đầu thừa nhận tài sản số và tài sản mã hóa, đồng thời đưa ra chính sách phát triển nhân lực công nghệ số chất lượng cao. Người nước ngoài thuộc nhóm này được cấp thẻ tạm trú thời hạn 5 năm và hưởng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân theo quy định.
Nhân tài công nghệ số được áp dụng cơ chế lương, thưởng cạnh tranh quốc tế và ưu tiên trong tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm theo pháp luật hiện hành.
Siết chặt bảo vệ dữ liệu cá nhân, minh bạch chuỗi cung ứng
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15 nghiêm cấm hành vi mua bán dữ liệu cá nhân. Doanh nghiệp phải xóa dữ liệu cá nhân của người lao động sau khi chấm dứt hợp đồng. Mạng xã hội không được yêu cầu cung cấp hình ảnh, video chứa giấy tờ tùy thân làm yếu tố xác thực.
Cùng với đó, Luật sửa đổi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa bổ sung quy định bắt buộc truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao, theo lộ trình do bộ, ngành quản lý xác định.
Bổ sung khung pháp lý về tư pháp và năng lượng nguyên tử
Luật Tòa án chuyên biệt tại Trung tâm tài chính quốc tế quy định rõ tổ chức bộ máy, thẩm quyền, trình tự tố tụng và bảo đảm hoạt động xét xử trong lĩnh vực tài chính quốc tế. Luật Năng lượng nguyên tử số 94/2025/QH15 dành riêng một chương về an toàn bức xạ, an toàn và an ninh hạt nhân, đồng thời quy định chặt chẽ việc giám sát nhà máy điện hạt nhân, phù hợp thông lệ quốc tế và hướng dẫn của IAEA.
Xét trên bình diện chung, các quy định bắt đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026 phản ánh xu hướng siết chặt kỷ cương pháp lý, nâng cao tính minh bạch và từng bước tiếp cận chuẩn mực quốc tế. Việc chủ động cập nhật, hiểu đúng và thích ứng sớm sẽ giúp người dân, doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, tận dụng dư địa chính sách và bảo đảm tuân thủ pháp luật trong giai đoạn chuyển đổi.
Theo: Khai Mở
