Hơn một thập kỷ đứng lớp với mức lương chỉ bằng một phần giáo viên biên chế. Nhiều thầy cô hợp đồng vẫn chưa có cơ hội vào biên chế. Trong bối cảnh ngành giáo dục cả nước thiếu hụt nghiêm trọng đội ngũ, đặc biệt ở bậc mầm non.
- Đóng lối mở từ quốc lộ 5 qua đường sắt vào bãi soi xã Lai Khê sau tai nạn
- Sỏi thận: Vì sao người Việt dễ mắc?
- Nhà máy Đồ hộp Hạ Long tạm dừng sản xuất sau khi tổng giám đốc bị bắt
Lương thấp, áp lực cao, tương lai mờ mịt
Ở tuổi 48, cô Oanh, giáo viên mầm non tại xã Chí Đám, tỉnh Phú Thọ, nhận mức lương gần 4,4 triệu đồng mỗi tháng. Trước đó, thu nhập của cô chỉ khoảng 3,3 triệu đồng. Sau 13 năm đi dạy, mức lương này mới bằng khoảng 60% lương thấp nhất của giáo viên biên chế và chỉ bằng một nửa thu nhập bình quân của người lao động năm 2024.
Do ký hợp đồng với cấp huyện trước đây, khi chuyển về quản lý cấp xã, cô Oanh cùng nhiều đồng nghiệp rơi vào cảnh chậm lương. Đến tháng 11/2025, cô mới nhận đủ lương của hai tháng trước đó. “Lương đã thấp, lại luôn lo không biết có được trả đúng hạn hay không”, cô chia sẻ.
Mỗi ngày làm việc 10–11 tiếng, trông giữ trẻ nhỏ. Khiến giáo viên mầm non trung niên như cô Oanh không khỏi mệt mỏi. Trong khi đó, giáo viên biên chế cùng trường có thể nhận lương 10–15 triệu đồng mỗi tháng, kèm khoản thưởng theo quy định, còn giáo viên hợp đồng gần như không có thêm chế độ.
Tại Nghệ An, cô Liên, giáo viên hợp đồng dạy Âm nhạc kiêm Tổng phụ trách Đội tại một trường THCS ở Cửa Lò, vào nghề từ năm 2009. Với hệ số lương 3,65, thu nhập của cô hơn 11 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, theo cô, mức này vẫn thấp nếu so với hơn 16 năm công tác và chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.
Cũng tại Nghệ An, thầy Cao Xuân Tiến, 45 tuổi, có 19 năm đứng lớp tại một trường THCS ở huyện Anh Sơn, chỉ nhận lương tối thiểu vùng khoảng 3,4 triệu đồng. Sau khi trừ bảo hiểm, số tiền thực nhận còn chưa tới 2 triệu đồng. “Gần hai thập kỷ dạy học, con đường vào biên chế vẫn rất xa”, thầy nói.
Nghịch lý thiếu giáo viên nhưng khó vào biên chế
Cả nước hiện có khoảng 50.000 giáo viên hợp đồng, trong khi ngành giáo dục đang thiếu gần 120.000 giáo viên. Riêng bậc mầm non thiếu khoảng 45.000 người. Theo nhận định của nhiều chuyên gia, đây là nghịch lý mang tính hệ thống.
Một nguyên nhân là cơ chế giao chỉ tiêu biên chế còn cứng nhắc. Chủ yếu dựa trên định mức sĩ số học sinh. Sĩ số biến động theo từng năm khiến nơi thừa giáo viên vẫn phải giữ biên chế. Trong khi nơi thiếu lại không có chỉ tiêu tuyển mới. Thực tế cho thấy, giai đoạn 2014–2024, số học sinh cả nước tăng hơn 22%, nhưng số giáo viên chỉ tăng chưa tới 4%.
Nguyên nhân khác đến từ quy trình tuyển dụng nặng tính hành chính. Việc thi hoặc xét tuyển viên chức còn rườm rà, kéo dài, chú trọng nhiều vào bằng cấp, chứng chỉ, trong khi chưa ưu tiên đúng mức năng lực và kinh nghiệm của giáo viên hợp đồng lâu năm.
Hệ lụy với chất lượng giáo dục
Nhiều hiệu trưởng cho rằng việc để giáo viên hợp đồng hưởng lương thấp. Kéo dài tình trạng bấp bênh sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học. Giáo viên khó toàn tâm toàn ý với nghề khi luôn lo toan về thu nhập. Từ đó dễ dẫn đến tình trạng chuyển sang trường tư thục hoặc rời bỏ ngành.
Theo các chuyên gia giáo dục, cần có cơ chế xét tuyển đặc thù cho giáo viên hợp đồng nhiều năm, dựa trên thời gian công tác, kết quả đánh giá chuyên môn và hiệu quả giảng dạy. Đồng thời, ngành giáo dục cần được xem xét biên chế theo đặc thù, tránh tinh giản cơ học như khối hành chính.
Sau 13 năm đứng lớp, cô Oanh vẫn chưa biết khi nào có thể nộp hồ sơ xét biên chế. Điều mong mỏi lớn nhất của cô lúc này không phải danh hiệu hay đãi ngộ cao, mà chỉ là mức lương đủ sống. “Tôi chỉ mong lương lên khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng, để bớt chật vật”, cô nói.
Theo: VnExpress
