Dù nền kinh tế tăng trưởng chậm và phụ thuộc lớn vào trợ cấp Đan Mạch, đảo Greenland vẫn sở hữu tiềm năng đáng kể về khoáng sản, năng lượng, hàng hải và logistics Bắc Cực, khiến hòn đảo này trở thành tâm điểm địa chính trị toàn cầu.
- Tàu có chữ Trung Quốc mắc cạn ở Dung Quất: Một đơn vị Trung Quốc nhận là chủ tàu
- Châu Âu phản đối đe dọa áp thuế của Mỹ vì Greenland
- Ông Đoàn Trung Đức liên quan đường dây thực phẩm giả, doanh thu gần 1.800 tỷ đồng
Kinh tế Greenland tăng trưởng chậm, phụ thuộc trợ cấp
Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới, thuộc quyền tự trị của Đan Mạch, với dân số khoảng 57.000 người. Nền kinh tế hiện nay chủ yếu dựa vào đánh bắt thủy sản và các dự án hạ tầng, đặc biệt là xây dựng sân bay.
Theo Ngân hàng Trung ương Đan Mạch, GDP Greenland chỉ tăng 0,8% năm 2024 và dự báo đạt 0,2% năm 2025. Động lực tăng trưởng suy yếu do trữ lượng tôm giảm, giá thủy sản đi xuống và biến đổi khí hậu ảnh hưởng môi trường biển. Khoảng 40% lực lượng lao động Greenland làm việc trong khu vực công. Trợ cấp từ Đan Mạch chiếm gần 50% ngân sách và khoảng 20% GDP, với tổng giá trị hơn 1 tỷ USD mỗi năm.
Mỹ gia tăng sức ép trong bối cảnh địa kinh tế phức tạp
Ngày 17/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế nhập khẩu với 8 quốc gia châu Âu từ tháng 2, cho đến khi hoàn tất thương vụ mua lại Greenland. Mức thuế dự kiến 10% từ 1/2 và tăng lên 25% từ 1/6.
Ông Trump tiếp tục khẳng định Mỹ cần kiểm soát Greenland vì lợi ích chiến lược. Ý tưởng mua đảo này từng được nêu ra từ nhiệm kỳ đầu, song chính quyền Greenland nhiều lần tuyên bố không bán. Các cuộc khảo sát cho thấy người dân Greenland lo ngại tình trạng kinh tế hơn nguy cơ bị kiểm soát. Phần lớn không ủng hộ trở thành một phần của Mỹ, do lo ngại đánh đổi hệ thống phúc lợi xã hội.
Khoáng sản, năng lượng và hàng hải là lợi thế dài hạn
Khoảng 80% diện tích Greenland bị băng bao phủ, song dưới lớp băng là trữ lượng lớn dầu khí, kim loại hiếm và uranium. Tuy nhiên, hiện chỉ có một mỏ đang hoạt động. Theo các chuyên gia, chi phí khai thác tại Greenland rất cao. Việc xây mỏ đòi hỏi đầu tư đồng bộ hạ tầng, trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt và thiếu lao động nghiêm trọng.
Chính quyền Greenland sở hữu toàn bộ tài nguyên khoáng sản. Năm 2021, nước này từng dừng cấp phép thăm dò dầu khí và cấm khai thác uranium, khiến nhiều dự án bị hủy bỏ. Ngoài khoáng sản, Greenland có lợi thế về năng lượng tái tạo. Các dự án mở rộng thủy điện và nhà máy Buksefjord được kỳ vọng cung cấp điện giá rẻ, thu hút trung tâm dữ liệu và doanh nghiệp công nghệ.
Vị trí chiến lược thúc đẩy giá trị kinh tế
Greenland nằm trên tuyến đường ngắn nhất giữa Bắc Mỹ và châu Âu. Băng tan giúp tuyến hàng hải Northwest Passage ngày càng khả thi, rút ngắn thời gian vận chuyển toàn cầu.
Hòn đảo cũng thuộc khu vực chiến lược Greenland – Iceland – Anh, có vai trò quan trọng với an ninh và logistics Bắc Đại Tây Dương. Trước sức ép từ Mỹ, Đan Mạch đã cam kết bổ sung 250 triệu USD trong ba năm tới để xây sân bay miền đông Greenland và cảng nước sâu mới.
Thách thức dài hạn vẫn hiện hữu
Greenland đang đối mặt tình trạng dân số già hóa, thiếu lao động và chảy máu chất xám. Lực lượng lao động chỉ khoảng 29.000 người, buộc chính quyền phải mở cửa đón lao động nhập cư.
Ngân hàng Greenland cảnh báo thiếu nhân lực, kỹ năng thấp và bất bình đẳng gia tăng đang tạo áp lực lên kinh tế và gắn kết xã hội. Dù vậy, các chuyên gia nhận định tiềm năng kinh tế Greenland vẫn rất lớn, nếu hòn đảo tìm được mô hình phát triển phù hợp, cân bằng giữa tài nguyên, phúc lợi và chủ quyền.
Theo: VnExpress
