Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi, bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh và bổ sung nhiều quy định về khoan hồng, trách nhiệm hình sự của doanh nghiệp.
- Thu ngân sách ghi dấu mốc mới tại Thanh Hóa
- Luật sư kiến nghị đánh giá nghiêm khắc hơn hành vi của người cha đánh con
- Học sinh lớp 1 gây xúc động với lời chúc thầy cô bằng 38 ngôn ngữ
Chiều 20/11, Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự sửa đổi với nhiều nội dung đáng chú ý. Từ ngày 01/3/2027, phạm vi áp dụng hình phạt tử hình sẽ thu hẹp từ 10 xuống còn 4 tội danh.
Sáu tội không còn áp dụng án tử hình gồm mua bán trái phép chất ma túy, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, bạo loạn, chống loài người, tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân. Mức hình phạt cao nhất đối với các tội này là tù chung thân.
Bốn tội vẫn giữ hình phạt tử hình gồm phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
Theo Chính phủ, việc thu hẹp án tử hình hướng đến chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự và bảo đảm mức độ nghiêm khắc tương xứng giữa các tội danh. Quy định mới vẫn duy trì tù chung thân nhằm bảo đảm yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.
Đáng chú ý, người thực hiện hành vi thuộc một trong sáu tội danh trước ngày 1/3/2027 nhưng được xét xử từ ngày Bộ luật mới có hiệu lực cũng không bị tuyên án tử hình.
Bộ luật sửa đổi còn bổ sung cơ chế khoan hồng với người tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị. Người phạm tội phải chủ động, tích cực khai báo đầy đủ hành vi và những tình tiết liên quan ngay từ giai đoạn khởi tố, điều tra; đồng thời chấp nhận hình phạt được đề nghị trong giai đoạn truy tố hoặc xét xử sơ thẩm.
Khi đáp ứng điều kiện, tòa án có thể tuyên mức hình phạt thấp hơn mức tối thiểu của khung đang áp dụng, nhưng phải nằm trong khung liền kề nhẹ hơn. Nếu người phạm tội đã bồi thường, khắc phục ít nhất 2/3 hậu quả, thiệt hại, mức án có thể được giảm thấp hơn nữa.
Chính sách này không áp dụng với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng và một số nhóm tội rất nghiêm trọng liên quan đến an ninh quốc gia, tính mạng, sức khỏe, ma túy, tham nhũng. Những người giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy trong tội phạm rất nghiêm trọng khác cũng không thuộc diện hưởng cơ chế này. Riêng việc giảm xuống khung liền kề nhẹ hơn còn loại trừ một số tội rất nghiêm trọng do cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe.
Với điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung đang áp dụng đã là nhẹ nhất, tòa án có thể tuyên mức án dưới mức tối thiểu hoặc chuyển sang loại hình phạt nhẹ hơn. Lý do giảm nhẹ phải được ghi rõ trong bản án. Việc nhận tội và chấp nhận hình phạt không đồng nghĩa người phạm tội chắc chắn được giảm án, bởi thẩm quyền quyết định vẫn thuộc về tòa án.
Một nội dung khác liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh là mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại từ 33 lên 57 tội danh. Cá nhân được xác định là người trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội. Pháp nhân phải chịu trách nhiệm khi hành vi được thực hiện nhân danh pháp nhân, vì lợi ích của pháp nhân và có sự chỉ đạo, điều hành hoặc chấp thuận của chủ thể này.
Theo Chính phủ, quy định mới nhằm khắc phục bất cập trong Bộ luật hiện hành, đồng thời đánh giá tác động đến môi trường đầu tư, kinh doanh, người lao động và an sinh xã hội. Chính sách cũng hướng đến đáp ứng các yêu cầu, khuyến nghị quốc tế và chủ trương phát triển kinh tế tư nhân.
Bộ luật Hình sự năm 2026 gồm 25 chương, 417 điều, thay thế Bộ luật Hình sự năm 2015 đã qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung.
Phạm Mai (tổng hợp)
