Sau đòn không kích ngày 28/2, bộ máy quyền lực Iran rơi vào khủng hoảng khi nhiều lãnh đạo tử nạn, buộc Tehran chuyển giao quyền lực sang phe cứng rắn nhằm duy trì ổn định chế độ trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt.
- Siêu El Niño có thể khiến năm 2027 nóng nhất lịch sử
- Cấp cứu đột quỵ cho du khách tại Côn Đảo bằng trực thăng
- Bẫy việc nhẹ lương cao: Ba thiếu niên Sơn La được giải cứu
Chuyển giao vị thế lãnh đạo trong bối cảnh không kích liên tiếp
Từ ngày 28/2 đến 18/3/2026, Iran đối mặt cuộc khủng hoảng lãnh đạo nghiêm trọng nhất kể từ năm 1979 sau loạt không kích của Mỹ và Israel. Các đòn tấn công đã hạ sát Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani, Bộ trưởng Tình báo Esmail Khatib và chỉ huy Basij Gholamreza Soleimani. Chế độ mosaic của nước này đang bị lung lay khi quyền lực phân bổ giữa tôn giáo, quân sự và chính quyền dân sự bị xáo trộn mạnh.
Những nhân vật đứng đầu bộ máy quyền lực Iran thiệt mạng trong các cuộc không kích từ ngày 28/2. (Ảnh: Chụp màn hình Báo Khai Mở).
Để duy trì điều hành, một Hội đồng Lãnh đạo tạm thời đã được thành lập gồm Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chánh án Gholam-Hossein Mohseni-Ejei và Ayatollah Alireza Arafi trong 40 ngày tang lễ. Sự xáo trộn nhân sự cấp cao tiếp tục gia tăng khi ông Ali Larijani cùng con trai Morteza tử nạn trong đòn không kích ngày 17/3 gần Tehran. Ông Larijani vốn là nhân vật thực quyền điều phối hạt nhân và chiến lược quân sự, đóng vai trò cầu nối giữa các phe phái.
Ngày 8/3, Hội đồng Chuyên gia đã bầu ông Mojtaba Khamenei, con trai 56 tuổi của cố Lãnh tụ, làm người kế vị dù ông bị thương trong vụ ám sát cha. Ông Mojtaba nhận được sự hậu thuẫn tuyệt đối từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) để đảm bảo tính liên tục của hệ thống. Phe cứng rắn trong IRGC hiện đang nhanh chóng chiếm ưu thế, đẩy lùi tầm ảnh hưởng của phe cải cách và thực dụng trong việc định hình chính sách.
Thách thức thiếu hụt kinh nghiệm và nguy cơ bế tắc chiến lược
Hàng loạt vụ ám sát đã làm hẹp đáng kể bể nhân tài lãnh đạo của Iran khi mất đi những người có kinh nghiệm dung hòa như ông Larijani. Trước đó, nước này cũng đã mất Tổng thống Ebrahim Raisi năm 2024 và tướng Qassem Soleimani năm 2020. Theo giới phân tích từ RAND và CFR, việc thiếu hụt kinh nghiệm chiến lược khiến các quyết định quan trọng của Tehran thường xuyên bị trì hoãn do rủi ro an ninh ở mức cao.
Sự phụ thuộc ngày càng lớn vào IRGC khiến chính sách của Iran có xu hướng cứng rắn hóa, tập trung vào an ninh nội bộ và chiến tranh bất đối xứng. Nội bộ Iran xuất hiện căng thẳng rõ rệt giữa phe cải cách của Tổng thống Pezeshkian và các chỉ huy quân sự về chiến lược đối phó áp lực bên ngoài. Việc mất chỉ huy Basij Gholamreza Soleimani làm suy yếu khả năng kiểm soát trong nước khi kinh tế chịu áp lực nặng nề từ cấm vận.
Giới quan sát dự báo giai đoạn không kích tập trung vào cơ sở tên lửa và hạt nhân có thể kéo dài 3 đến 4 tuần tới. Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa, chiếm 20% lượng dầu thế giới, giá dầu toàn cầu có nguy cơ vượt mức 120 USD mỗi thùng gây suy thoái diện rộng. Dù hệ thống có khả năng phục hồi, sự bế tắc chiến lược kéo dài có thể dẫn đến những thay đổi lớn về chính quyền trong tương lai.
Theo: Báo Khai Mở
