Sau thỏa thuận với Mỹ, Iran áp đặt hạn ngạch tàu thuyền qua eo biển Hormuz và yêu cầu minh bạch thông tin hàng hóa, gây áp lực lên nguồn cung dầu thế giới.
- Uranium của Iran: Mỹ nói Tehran sẵn sàng bàn giao vật liệu hạt nhân
- Rạn nứt NATO: Ông Trump đe dọa rút quân và trừng phạt các đồng minh châu Âu
- Mỹ và Iran thực thi lệnh ngừng bắn 2 tuần giữa căng thẳng eo biển Hormuz
Tác động từ việc siết chặt lưu thông qua eo biển
Sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ,theo nguồn tin ngày 9/4 Iran sẽ chính thức áp dụng giới hạn lưu thông tại eo biển Hormuz, tuyến đường huyết mạch nối Vùng Vịnh với Ấn Độ Dương. Mỗi ngày, chỉ có tối đa 15 tàu được phép băng qua eo biển rộng 34km này, một con số khiêm tốn so với lưu lượng nhộn nhịp trước đây. Động thái này được thực hiện sau một thời gian eo biển bị đóng cửa một phần do xung đột, khiến giá dầu toàn cầu nhiều lần biến động mạnh và ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng hàng hóa.,
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran khẳng định sẽ không có sự quay lại trạng thái cũ, đặc biệt là với các tàu của Mỹ, Israel và những nước hỗ trợ tấn công Iran. Hiện tại, hai luồng giao thông đã được mở ra, trong đó một luồng nằm gần đảo Larak dưới sự giám sát chặt chẽ của Tehran. Luồng còn lại nằm gần phía Oman, chủ yếu dành cho các tàu do quốc gia láng giềng này quản lý. Sự phân chia này cho thấy một cơ chế vận hành mới phức tạp và có tính kiểm soát cao hơn nhiều so với trước đây.,
Dữ liệu thực tế cho thấy số lượng tàu dầu và tàu chở hàng thực hiện quá cảnh trong những ngày qua đang ở mức rất thấp. Các thuyền trưởng giờ đây bắt buộc phải khai báo tên tàu, chủ sở hữu và loại hàng hóa đang vận chuyển cho các đơn vị quản lý của Iran. Việc thu thập thông tin chi tiết này được Tehran giải thích là nhằm mục đích đảm bảo an ninh và thiết lập một trật tự hàng hải mới sau cuộc xung đột. Điều này khiến quá trình di chuyển qua eo biển trở nên chậm chạp và tốn kém hơn cho các doanh nghiệp vận tải.
Dự luật thu phí quá cảnh và rào cản quốc tế
Không chỉ dừng lại ở việc hạn chế số lượng tàu, chính quyền Iran còn đang chuẩn bị các thủ tục pháp lý để thu phí quá cảnh. Đây là bước đi nhằm tận dụng vị trí chiến lược của quốc gia này tại cửa ngõ Vùng Vịnh để tạo ra nguồn thu và tăng quyền kiểm soát. Đại sứ Ali Bahreini cho biết cuộc chiến vừa qua đã làm thay đổi bản chất của các thỏa thuận hiện có, và Iran muốn xây dựng một khuôn khổ pháp lý hoàn toàn mới, thay thế cho những quy tắc mà họ coi là đã lỗi thời.
Tuy nhiên, ý tưởng này đã ngay lập tức vấp phải sự phản đối gay gắt từ Liên minh châu Âu và các cường quốc phương Tây. EU tuyên bố rằng quyền tự do hàng hải là nguyên tắc bất khả xâm phạm và không được phép bị thương mại hóa dưới bất kỳ hình thức nào. Theo các quy định quốc tế, các eo biển chiến lược như Hormuz phải được mở cửa cho tàu thuyền qua lại mà không phải gánh chịu các loại lộ phí vô lý. Phát ngôn viên EU nhấn mạnh đây là một lợi ích công cộng cần được tất cả các quốc gia tôn trọng để bảo vệ thương mại toàn cầu.
Sự căng thẳng về mặt pháp lý giữa Iran và cộng đồng quốc tế dự báo sẽ còn kéo dài khi các bên chưa tìm được tiếng nói chung. Các chuyên gia nhận định rằng những thỏa thuận tạm thời hiện tại có thể gây ra nhiều rủi ro cho hoạt động vận tải biển nếu không được sớm làm rõ. Trong khi đó, thị trường năng lượng vẫn đang nín thở theo dõi từng động thái nhỏ nhất từ eo biển Hormuz, bởi bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây cũng có thể dẫn đến một cuộc khủng hoảng giá dầu mới trên toàn thế giới.
Theo: Báo Dân trí
