Các nước châu Âu lo ngại cuộc đàm phán Mỹ – Iran có thể dẫn đến một thỏa thuận sơ sài, chỉ mang tính hình thức thay vì giải quyết triệt để mâu thuẫn đó.
- Kho tên lửa Iran vẫn còn khoảng 70% sau hai tháng xung đột
- Lào Cai: Sự thật kinh hoàng sau vụ mất tích của bé trai 12 tuổi
- Chàng trai 18 tuổi mắc hội chứng Marfan cần 70 triệu đồng phẫu thuật tim
Đàm phán Mỹ – Iran đối mặt thách thức từ sự hoài nghi của châu Âu
Các nhà ngoại giao châu Âu bày tỏ lo ngại rằng Washington đang ưu tiên một thỏa thuận khung nhanh chóng với Tehran nhằm đạt được kết quả ngoại giao tức thời. Cách tiếp cận này có thể khiến các mâu thuẫn sâu xa bị đóng băng thay vì được giải quyết triệt để, gây ra nhiều hệ lụy phức tạp về sau. Giới quan sát cho rằng một thỏa thuận chỉ mang tính bề nổi sẽ khó có thể duy trì được tính ổn định chính trị cho cả hai phía. Tại thủ đô Pakistan ngày 19/4 đã xuất hiện một số dấu hiệu cho thấy vòng đàm phán trực tiếp tiếp theo có thể sắp diễn ra.
Đại diện từ Pháp, Anh và Đức cho biết họ cảm thấy bị gạt ra bên lề trong tiến trình đối thoại trực tiếp tại Islamabad. Họ nhấn mạnh rằng thỏa thuận năm 2015 từng đòi hỏi nhiều năm đàm phán kỹ thuật tỉ mỉ với khối lượng văn bản lên tới hàng trăm trang. Việc kỳ vọng hoàn tất các nội dung phức tạp chỉ trong một thời gian ngắn được đánh giá là thiếu thực tế và có thể để lại nhiều lỗ hổng.
Phía Mỹ khẳng định các nỗ lực đàm phán đều nhằm bảo đảm lợi ích quốc gia, tuy nhiên sự khác biệt về văn hóa chính trị vẫn là rào cản lớn. Trong khi Washington có xu hướng tách biệt thỏa thuận nguyên tắc với quá trình thực thi, phía Iran lại yêu cầu một lộ trình chi tiết và đối ứng giữa việc dỡ bỏ trừng phạt và các bước đi hạt nhân. Sự thiếu tin cậy giữa các bên có thể dẫn đến một văn bản mong manh và khó thực thi trên thực tế.
Bất đồng về giới hạn hạt nhân và lộ trình dỡ bỏ cấm vận
Trọng tâm của các cuộc thảo luận hiện nay xoay quanh kho dự trữ uranium làm giàu mức 60% của Iran, vốn tiệm cận mức có thể dùng để chế tạo vũ khí. Các phương án được đề xuất bao gồm giảm mức làm giàu ngay tại thực địa dưới sự giám sát của IAEA hoặc chuyển một phần vật liệu ra nước ngoài như Thổ Nhĩ Kỳ hay Pháp. Tuy nhiên, việc vận chuyển và xác minh số lượng vật liệu bị chôn vùi sau các cuộc không kích vẫn là bài toán kỹ thuật nan giải.
Mâu thuẫn cốt lõi nằm ở quyền làm giàu uranium khi Mỹ muốn chấm dứt hoàn toàn hoạt động này, còn Iran khẳng định mục tiêu dân sự và răn đe thiết yếu. Một giải pháp thỏa hiệp có thể là tạm dừng làm giàu và nối lại ở mức thấp dưới sự kiểm soát nghiêm ngặt của quốc tế. Các đồng minh châu Âu nhấn mạnh vai trò không thể thay thế của cơ chế kiểm chứng và quyền tiếp cận không hạn chế từ phía IAEA.
Về mặt kinh tế, Iran ưu tiên việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài để giảm bớt áp lực tài chính trong nước. Tuy nhiên, các nước khu vực và đồng minh Mỹ vẫn lo ngại về vấn đề tên lửa đạn đạo cũng như các lực lượng ủy nhiệm của Iran chưa được giải quyết thỏa đáng. Để đạt được đồng thuận bền vững, các bên cần một lộ trình bảo đảm an ninh rộng lớn hơn thay vì chỉ tập trung vào các cam kết hạt nhân ngắn hạn.
Theo: Báo Tiền Phong
