Lĩnh vực phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC-CNCH) hiện chỉ còn 3 thủ tục hành chính do cơ quan công an giải quyết, sau khi nhiều quy định được bãi bỏ trong năm 2026. Thủ tục giảm, nhưng trách nhiệm an toàn cháy nổ của chủ đầu tư lại tăng lên.
- Bịa chuyện chuyển khoản nhầm 90 triệu đồng, nam thanh niên bị xử phạt
- Từ khoản tiền góp mua ma túy đến tranh luận tội danh
- Cháy chung cư ở Hà Nội, cư dân hoảng hốt sơ tán lúc sáng sớm
Ngày 01/10, đại diện Cục Cảnh sát PCCC và CNCH (C07, Bộ Công an) cho biết lĩnh vực này đã cắt giảm 28 trong tổng số 37 thủ tục hành chính, tương ứng hơn 75%. Bước thay đổi mới nhất đến từ Nghị định số 347/2026/NĐ-CP, được Chính phủ ban hành ngày 8/9 để cụ thể hóa Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, trong đó xóa bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu PCCC tồn tại nhiều năm. Theo đại diện C07, đây là bước chuyển “từ tiền kiểm sang hậu kiểm gắn với quản lý rủi ro”, đặt yêu cầu chủ đầu tư phải “chủ động phòng ngừa, chủ động thực hiện, chủ động chấp hành”.
Trước năm 2024, công trình muốn đưa vào sử dụng phải lần lượt thực hiện thẩm định thiết kế PCCC và kiểm tra nghiệm thu PCCC. Luật PCCC và CNCH năm 2024 tạo bước chuyển đầu tiên khi rút gọn lĩnh vực này còn 9 thủ tục hành chính, trong đó cơ quan công an trực tiếp giải quyết 7 thủ tục. Sau đó, Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP ban hành ngày 18/5 tiếp tục đẩy mạnh cải cách. Từ ngày 20/6, công an địa phương dừng tiếp nhận 3 thủ tục, gồm kiểm tra nghiệm thu PCCC; nghiệm thu công trình, phương tiện đã có giấy chứng nhận thẩm duyệt nhưng chưa được chấp thuận kết quả nghiệm thu; và phục hồi hoạt động của cơ sở, phương tiện, hộ gia đình, cá nhân.
Các thủ tục nói trên chính thức hết hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Cùng thời điểm, thủ tục cấp giấy chứng nhận kiểm định phương tiện PCCC cũng ngừng áp dụng. Đến ngày 8/9, Nghị định 347/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 105/2025/NĐ-CP được ban hành, trở thành văn bản cụ thể hóa các nội dung cải cách còn lại. Như vậy, quá trình cắt giảm thủ tục không diễn ra trong một lần mà được thực hiện qua nhiều bước, từ luật, nghị quyết đến nghị định. Sau khi hàng loạt thủ tục được bỏ, cơ chế quản lý PCCC cũng chuyển dần từ việc kiểm soát trước khi công trình vận hành sang giám sát trong quá trình hoạt động.
Thủ tục nhẹ hơn, trách nhiệm nặng hơn
Điểm đáng chú ý là việc bỏ thủ tục không đồng nghĩa với giảm yêu cầu an toàn. Theo quy định mới, chủ đầu tư được giao tự tổ chức thẩm định, thẩm duyệt thiết kế PCCC đối với một số nội dung thay vì chờ cơ quan công an thực hiện như trước. Phần việc từng nằm trong quy trình hành chính vì thế chuyển thành trách nhiệm của doanh nghiệp. Cách làm này giúp giảm thời gian và chi phí tuân thủ, nhưng đồng thời đòi hỏi chủ đầu tư phải kiểm soát chặt chất lượng thiết kế, thi công và hệ thống PCCC trong suốt quá trình thực hiện dự án.
Thượng tá Trần Xuân Phương, Phó trưởng Phòng Cảnh sát PCCC-CNCH Công an TP.HCM, cho biết việc bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu không đồng nghĩa hạ chuẩn an toàn. Cơ quan chức năng sẽ chuyển sang hậu kiểm để thay thế phần tiền kiểm đã cắt giảm. Điều này cũng đi kèm yêu cầu rõ ràng đối với chủ đầu tư: nếu tự ý cắt giảm hạng mục, thiết bị PCCC nhằm tiết kiệm chi phí so với thiết kế đã được duyệt, đơn vị vi phạm vẫn bị xử lý nghiêm. Nói cách khác, thủ tục hành chính được rút gọn nhưng tiêu chuẩn an toàn không vì thế được nới lỏng.
Điểm cốt lõi của cải cách không chỉ là giảm hồ sơ, rút ngắn thời gian mà còn chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. (Ảnh minh họa: THM)
Ở chiều ngược lại, đại diện C07 đánh giá việc bỏ kiểm tra nghiệm thu giúp rút ngắn thời gian đưa công trình vào khai thác và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Khi không còn phải dành quá nhiều nguồn lực cho khâu tiền kiểm, lực lượng công an có điều kiện tập trung hơn vào thanh tra, kiểm tra trong quá trình công trình vận hành. Cơ chế mới vì vậy đặt trọng tâm vào khả năng tự chịu trách nhiệm của chủ đầu tư, đồng thời tăng vai trò giám sát thực tế của cơ quan chức năng. Hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc hai phía thực hiện đúng phần việc được giao.
Khi hàng loạt thủ tục được cắt giảm, doanh nghiệp có thêm dư địa để chủ động triển khai dự án, còn cơ quan quản lý có thể tập trung nguồn lực vào những rủi ro thực tế. Nhưng cùng với sự thông thoáng đó là yêu cầu không được xem nhẹ an toàn cháy nổ. Cơ chế hậu kiểm chỉ phát huy hiệu quả khi chủ đầu tư thực hiện đúng thiết kế, duy trì đầy đủ hệ thống PCCC và tuân thủ quy định trong suốt quá trình vận hành. Rút ngắn thủ tục vì thế không phải là rút ngắn trách nhiệm, mà là chuyển trách nhiệm ấy gần hơn với người trực tiếp quyết định và tổ chức thực hiện công trình.
Khi thủ tục được cởi bỏ, trách nhiệm giữ an toàn cháy nổ càng phải được đặt rõ trong từng quyết định của chủ đầu tư.
Đỗ Vân (tổng hợp)
