Căng thẳng Ả Rập: Hai ông lớn vùng Vịnh chia rẽ vì chiến sự Iran

Dù cùng bị Iran tập kích, Saudi Arabia và UAE đang theo đuổi những chiến lược đối lập khiến mối liên minh truyền thống giữa hai cường quốc Ả Rập rạn nứt

Chiến thuật tấn công đối lập giữa chính sách kiềm chế và đối đầu

Thông tin từ tờ Wall Street Journal cho thấy cả Saudi Arabia và UAE đều đã có những hoạt động quân sự bí mật nhắm vào Iran. Ngay từ tuần đầu tiên của chiến sự, UAE đã sử dụng máy bay không người lái và chiến đấu cơ do Trung Quốc sản xuất để oanh tạc các mục tiêu. Điều này diễn ra sau khi hạ tầng dầu khí của UAE bị Iran tấn công với hơn 2.800 tên lửa vào tháng 3/2026. Trong khi đó, Saudi Arabia cũng triển khai không quân nhưng tập trung vào các mục tiêu tại Iran và cả các lực lượng ủy nhiệm tại Iraq.

Tuy nhiên, đằng sau các cuộc tấn công là hai quan điểm trái ngược nhau về cách xử lý khủng hoảng khu vực. Chuyên gia Firas Maksad từ Eurasia Group nhận định Saudi Arabia đang áp dụng chính sách kiềm chế, trong khi UAE chọn con đường đối đầu trực diện. Riyadh lo ngại các hành động của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump có thể gây thêm hỗn loạn. Vì vậy, Saudi Arabia đã thảo luận về một hiệp ước không xâm lược với Iran như một phần của giải pháp hòa bình, thay vì đẩy mâu thuẫn lên đỉnh điểm.

Để củng cố vị thế, Saudi Arabia đã tìm cách đa dạng hóa các liên minh quân sự của mình. Thay vì phụ thuộc vào Mỹ, quốc gia này đã thắt chặt quan hệ với Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập từ đầu năm 2026. Trong tháng 2, dù xe tăng Mỹ vẫn xuất hiện tại các triển lãm quốc phòng ở Saudi Arabia, nhưng thực tế quân đội Pakistan đã điều động chiến đấu cơ đến hỗ trợ Riyadh. Bước đi này giúp Saudi Arabia giành lại quyền tự chủ và đối phó tốt hơn với những thách thức từ cả Iran lẫn sự thiếu tin cậy của các đồng minh phương Tây.

Hệ lụy từ sự cạnh tranh tầm ảnh hưởng tại Trung Đông

Một cơ sở dầu khí của UAE sau cuộc tấn công liên quan Iran hồi tháng 3.
(Ảnh: Chụp màn hình báo Thanh Niên)

Sự rạn nứt giữa hai nước không chỉ xuất phát từ vấn đề Iran mà còn do sự cạnh tranh gay gắt tại các điểm nóng khác. Tại Yemen và Sudan, hai quốc gia này thường xuyên ủng hộ các bên đối địch nhau nhằm gia tăng ảnh hưởng cá nhân. Ngoài ra, cuộc đua giành vị trí trung tâm công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và thu hút vốn đầu tư nước ngoài cũng khiến quan hệ giữa Riyadh và Abu Dhabi thêm căng thẳng. Mỗi bên đều muốn khẳng định mình là cường quốc số một tại vùng Vịnh về cả kinh tế lẫn quân sự.

Về mặt kinh tế, một sự kiện gây chấn động đã diễn ra vào ngày 01/5/2026 khi UAE chính thức rời khỏi tổ chức OPEC. Quyết định này được đưa ra sau những bất đồng sâu sắc với Saudi Arabia về chiến lược sản lượng dầu mỏ chung. Việc UAE rút lui khỏi tổ chức mà Saudi Arabia đóng vai trò dẫn đầu cho thấy sự chia rẽ đã đạt đến mức độ khó có thể hàn gắn. Đây là một đòn mạnh vào nỗ lực điều tiết thị trường năng lượng toàn cầu của khối các nước xuất khẩu dầu mỏ Ả Rập.

Bên cạnh đó, UAE đang ngày càng thắt chặt quan hệ an ninh với Israel, quốc gia mà họ đã bình thường hóa quan hệ từ năm 2020. Ngày 11/5/2026, hệ thống phòng thủ Vòm Sắt của Israel đã được triển khai tại UAE để chống lại các cuộc tấn công từ Iran. Sự kiện Thủ tướng Netanyahu bí mật đến UAE vào ngày 13/5, dù bị phía Abu Dhabi bác bỏ, vẫn là minh chứng cho sự hợp tác sâu rộng này. Những bước đi riêng lẻ của mỗi nước đang vẽ lại bản đồ địa chính trị Trung Đông theo hướng phân cực rõ rệt hơn bao giờ hết.

Theo: Báo Thanh Niên