Hải Phòng – Gia đình ông Nguyễn Trọng Ngọc ở thôn Phù Tinh, xã Hà Đông, vẫn ngày ngày chăm sóc một cây vải đã được truyền qua bốn đời trong dòng họ.
- Đào phai Xuân Du tất bật tuốt lá, chuẩn bị vụ Tết ở “thủ phủ” xứ Thanh
- Cá molly Amazon và nghịch lý tồn tại suốt 100.000 năm của loài toàn cái
- Một điểm chân tâm: Bài học giữ bản tâm từ Tây Du Ký
Cây vải khoảng 150 năm tuổi, do cụ Dìu trồng, nay do ông Ngọc, 60 tuổi, trực tiếp chăm sóc. Mỗi năm vào tháng 5 âm lịch, cây cho từ 3 đến 5 tạ quả; năm nay sản lượng chỉ còn 3-4 tạ vì thời tiết bất lợi ảnh hưởng đến việc ra hoa.
Lớn lên đã nghe người làng kể về cây vải, nhưng đây là lần đầu anh Trịnh Văn Trường, hiện sống ở Hà Nội, trở về tận nơi để nhìn thấy nó.
“Trải qua nhiều thăng trầm, cây vải vẫn xanh tốt, sai trĩu quả, cành lá bao kín một góc sân. Gia chủ phải dùng gậy chống đỡ để cành không bị sà xuống đất”, anh Trường nói.
Anh chụp ảnh, đăng lên mạng xã hội. Nhiều người tìm đến xem, mua quả về biếu người thân.
Theo anh Đức Nghĩa, đại diện gia đình, cụ Dìu là người trồng cây từ đầu, cây đã qua bốn đời chăm sóc. Cây được chiết từ cây vải Tổ gần 200 năm tuổi tại làng Thúy Lâm.
“Trước kia, cây có 5 gốc lớn cạnh nhau. Năm 1996, xã Hà Đông bị ngập lụt khiến một nửa cây bị chết, nay chỉ còn 3 gốc”, anh Nghĩa cho hay.
Cây cao hơn 3m, tán rộng khoảng 20m. Mỗi mùa quả, gia chủ phải chống gậy đỡ cành để tránh gãy.
Năm ngoái, gia chủ thu được 3,5 tạ quả. Một phần được chuyển vào miền Nam, bán cho bạn bè, người quen.
Hết vụ, gia chủ cắt tỉa cành, bón phân, trát một lớp bùn quanh gốc.
“Ngày xưa, thị trường chưa có phân bón như bây giờ. Các cụ tận dụng bùn phù sa dưới lòng sông, lấy về đắp quanh gốc giúp cây hấp thụ những dưỡng chất tốt”, anh Nghĩa cho hay.
Cây trở thành niềm tự hào của gia đình và bà con thôn Phù Tinh. Mỗi lần về quê, con cháu tụ dưới gốc cây ăn cơm, trò chuyện.
“Chúng tôi mong muốn lan toả hình ảnh cây vải cổ thụ để khách du lịch khắp nơi biết đến, góp phần quảng bá đặc sản quê hương”, anh Nghĩa bày tỏ.
Ông Nguyễn Trọng Chinh, Trưởng thôn Phù Tinh, xã Hà Đông, xác nhận cây có tuổi ước tính 150 năm.
“Con số này chỉ là ước tính của các bậc cao niên truyền lại cho thế hệ sau. Địa phương xác định đây là cây đặc sản cần đưa vào danh mục bảo tồn”, ông Chinh nói.
Những năm thuận lợi, cây cho 5-6 tạ quả. Năm nay thời tiết bất lợi, gia chủ chỉ thu được 3-4 tạ.
Thôn Phù Tinh trồng vải lâu đời, với các giống trứng trắng, trứng dây, u hồng, vải lai, vải thiều. Năm nay sản lượng toàn thôn chỉ đạt vài trăm tấn, giảm 50% so với năm trước.
“Giá bán năm nay cao hơn 3-4 lần so với những năm trước. Có thời điểm giá vải loại đắt nhất được mua với giá 80.000 đồng/kg”, ông Chinh thông tin.
Vải thu hoạch chủ yếu xuất sang Trung Quốc, một phần nhỏ sang Đức và Mỹ.
Năm 1996, lụt lớn làm chết nhiều cây vải cổ trong thôn. Cây vải 150 năm tuổi sống được vì nằm ở vị trí cao.
“Đây là một trong số rất ít cây vải cổ thụ còn sót lại. Phần lớn vườn vải hiện nay được người dân trồng lại sau năm 1996 nên tuổi cây chỉ hơn 30 năm”, ông Chinh chia sẻ.
Tại thôn Thúy Lâm, xã Thanh Sơn cũ, cây vải Tổ do cụ Hoàng Văn Cơm, tên tự Phúc Thành, ươm từ hạt năm 1870 vẫn còn đứng đó.
Cụ Cơm từng buôn hoa quả từ Hải Dương về Hải Phòng. Trong một bữa tiệc với người Hoa, cụ ăn thử vải ngon, mang 3 hạt về ươm tại vườn nhà.
Từ cây vải Tổ gần 150 năm tuổi ở Thanh Hà, Hải Dương cũ, nhiều cây vải đã được nhân giống, mang lại cho người trồng cuộc sống ổn định hơn.
Nhật Minh (tổng hợp)
