THANH HÓA – Đền thờ Nguyễn Văn Nghi, người thầy dạy học cho hai vua triều Hậu Lê, được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia và vẫn đứng vững sau hơn bốn trăm năm tại phường Đông Tiến.
- Công an Thanh Hóa trao quà cho gia đình đại úy gặp khó khăn
- Gừng ức chế chín loại ung thư nhưng tám nhóm người cần hạn chế dùng
- Lương thượng quân tử: Lòng bao dung thức tỉnh nhân tính
Tướng công Nguyễn Văn Nghi sống từ năm 1515 đến 1584, đỗ Nhất giáp năm 1554 và từng dạy học cho vua Lê Anh Tông cùng vua Lê Thế Tông. Đền thờ ông được dựng năm 1617 dưới triều vua Lê Kính Tông, sau đó được con trai ông mở rộng năm 1628.
Ông sinh ra trong một gia đình khoa bảng. Cha và anh ông từng giữ trọng trách trong triều đình.
Năm 1554, ông đỗ Nhất giáp. Trịnh Kiểm tin cậy giao ông chức Hiệu lý Viện Hàn lâm vì sự liêm chính, trọng khuôn phép.
Năm 1556, vua Lê Anh Tông lên ngôi và cử ông vào cung dạy học. Một năm sau, ông được thăng Cấp sự bộ Khoa, kiêm quản lý tài chính, rồi lần lượt giữ chức Tả Thị lang Bộ Binh và Tống ký lục Chính dinh.
Năm 1580, ông giữ chức Tả Thị lang Bộ Lại, vào hầu vua tại điện Kính Diên, kiêm Học sĩ Đông các. Khi vua Lê Thế Tông còn nhỏ tuổi, nhà vua lại mời ông làm thầy dạy.
Khi ông qua đời, nhà vua đích thân truy tặng chức Thượng thư Bộ Công và gia phong Thái Bảo.
Khu đền thờ – lăng mộ rộng khoảng 38.000m², bố trí theo kiểu “nội công, ngoại quốc” với hai vòng thành khép kín. Thành ngoại bằng đất nằm bên ngoài, thành nội bằng đá rộng khoảng 16.000m² nằm bên trong.
Bên trong thành nội là các công trình gỗ dựng theo hình chữ “Công”, chữ “Tam”, chữ “Nhị” và chữ “Nhất”. Đường dẫn vào nội viên lát đá tảng, hai bên là tượng chó đá, ngựa đá, voi đá và thần hộ pháp.
Hai tấm bia đá rộng hơn 2,5m đặt đối xứng hai bên lối vào. Một tấm bia, kể cả phần mái che, được đục từ nguyên một khối đá, từng dòng chữ và hoa văn chạm khắc công phu. Trong khuôn viên còn một giếng cổ với họa tiết trang trí tinh tế.
Cổng vào dạng mái vòm, phía trên khắc ba chữ “Tướng công môn”. Tường thành đá bao quanh cao gần 2m, rộng khoảng 1,5m, dựng bằng hai hàng đá tảng, giữa đắp đất, trên phủ đá hình mai rùa, tổng chiều dài gần 1km. Một phần tường thành đã bị tháo dỡ để làm cầu, cống, khiến nhiều hạng mục thất lạc.
UBND tỉnh Thanh Hóa vừa phê duyệt Dự án khai quật khảo cổ tổng thể di tích, với tổng mức đầu tư gần 8,8 tỷ đồng. Mục tiêu là bổ sung tư liệu khoa học, xác định đầy đủ giá trị, phạm vi, quy mô và cấu trúc di tích, làm cơ sở bảo tồn và phát huy giá trị trong thời gian tới.
Nhật Minh (tổng hợp)
