Thuê người giúp việc mà không báo xã, phạt đến 3 triệu đồng

Chính phủ ban hành Nghị định 283/2026/NĐ-CP, quy định phạt tiền từ 1 đến 3 triệu đồng với chủ nhà thuê người giúp việc gia đình mà không thông báo cho UBND xã, phường, đặc khu.

Nghị định có hiệu lực từ ngày 10-9-2026 và áp dụng trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Mức phạt từ 1 đến 3 triệu đồng cũng áp dụng với trường hợp chủ nhà đã bị cảnh cáo nhưng vẫn tiếp tục vi phạm.

Theo nghị định, nghĩa vụ thông báo phát sinh ở cả hai thời điểm: khi bắt đầu thuê và khi chấm dứt hợp đồng với người giúp việc. Người sử dụng lao động không thực hiện một trong hai bước này đều có thể bị xử phạt.

Với các vi phạm nhẹ hơn, người thuê giúp việc bị phạt cảnh cáo nếu không ký hợp đồng lao động bằng văn bản, hoặc không trả tiền tàu xe khi người giúp việc thôi việc về nơi cư trú. Mức phạt leo thang theo mức độ vi phạm: giữ giấy tờ tùy thân của người giúp việc hoặc không trả tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế bị phạt từ 10 đến 15 triệu đồng.

Hành vi ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động hoặc dùng vũ lực với người giúp việc gia đình nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự bị phạt từ 50 đến 75 triệu đồng. Đây là mức chế tài cao nhất trong nhóm vi phạm về lao động giúp việc gia đình.

Bộ luật Lao động hiện hành cũng quy định rõ các nghĩa vụ của người sử dụng lao động, bao gồm tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người giúp việc và bố trí chỗ ăn ở hợp vệ sinh nếu có thỏa thuận. Về phía người giúp việc, họ phải thực hiện đúng hợp đồng, bồi thường nếu làm hỏng tài sản và có quyền tố cáo nếu bị ngược đãi hoặc cưỡng bức lao động.

Nghĩa Nguyễn (tổng hợp)