THANH HÓA – Tỉnh Thanh Hóa dự kiến chi 5.707 tỷ đồng trong giai đoạn 2026–2030 để thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt, trong bối cảnh nhiều bãi chôn lấp đã quá tải và một số dự án xử lý lớn vẫn chưa hoàn thành.
- Trang trại lợn Dabaco Thanh Hóa: Năm công nhân chết vì khí độc H2S
- Năm chính sách mới có hiệu lực từ tháng 8 người dân cần biết
- 65 người bị bắt trong đường dây pod chill chứa ma túy ở TP HCM
Năm 2025, toàn tỉnh phát sinh khoảng 920.178 tấn rác, tương đương 2.521 tấn mỗi ngày. Tỷ lệ thu gom đã tăng từ gần 89% năm 2021 lên gần 94% năm 2025, nhưng ở khu vực miền núi, con số này vẫn chỉ đạt 70–80%, nhiều nơi chỉ hơn 60%.
Trong tổng kinh phí 5.707 tỷ đồng, Thanh Hóa dành tới 5.397 tỷ đồng — hơn 94% — cho thu gom và vận chuyển. Khoảng 300 tỷ đồng đầu tư xây mới và cải tạo điểm tập kết, trung chuyển; 10 tỷ đồng dành cho tuyên truyền, ứng dụng công nghệ quản lý và thúc đẩy phân loại rác tại nguồn.
Áp lực đang đến từ nhiều phía. Thanh Hóa có gần 3,8 triệu dân, tốc độ đô thị hóa nhanh, rác hữu cơ chiếm 65–70% tổng lượng rác phát sinh — trong khi 21 khu chôn lấp tập trung toàn tỉnh đã có 6 bãi quá tải, khoảng 92 bãi quy mô xã hoặc tự phát thì gần một nửa cũng rơi vào tình trạng tương tự.
Nhiều bãi rác vẫn xử lý bằng cách đổ đống, đầm nén và phun hóa chất khử mùi. Rác chưa được phân loại tại nguồn khiến lượng nước rỉ rác lớn, phát sinh mùi hôi, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm đất, nước và không khí.
Các địa bàn có lượng rác lớn nhất gồm phường Hạc Thành khoảng 187 tấn/ngày, phường Sầm Sơn gần 100 tấn/ngày và phường Quảng Phú khoảng 62 tấn/ngày. Phương tiện thu gom ở nhiều địa phương vẫn là xe công nông, xe ba bánh hoặc xe tự chế.
Sau Tết Nguyên đán 2026, nhiều điểm tập kết rác trên địa bàn tỉnh ùn ứ kéo dài nhiều ngày — một phần do các dự án xử lý quy mô lớn triển khai chậm hơn kế hoạch. Nhà máy xử lý rác Đông Nam tại phường Đông Quang liên tiếp bị người dân phản đối vì phát tán mùi hôi, buộc phải tạm dừng tiếp nhận rác để cải tiến công nghệ.
Mức phí vệ sinh hiện nay chỉ từ 4.000–11.000 đồng/người/tháng, thấp hơn nhiều so với chi phí thực tế và chỉ đủ chi cho hoạt động thu gom ban đầu. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc điều phối rác giữa các địa phương và bố trí kinh phí xử lý cũng phát sinh không ít vướng mắc.
Trong giai đoạn 2026–2030, Thanh Hóa đặt mục tiêu giảm mạnh tỷ lệ chôn lấp, ưu tiên công nghệ đốt phát điện, tái chế và sản xuất phân hữu cơ. Tỉnh sẽ đẩy nhanh tiến độ Nhà máy điện rác Bỉm Sơn, Nhà máy đốt rác Nam Sầm Sơn, mở rộng Khu xử lý Nghi Sơn, đồng thời nghiên cứu đầu tư thêm các nhà máy điện rác công suất lớn tại Hà Trung và Nông Cống.
Song song với đó là cải tạo, mở rộng một số bãi chôn lấp hiện hữu để làm phương án dự phòng, tránh nguy cơ quá tải khi các nhà máy xử lý gặp sự cố hoặc phải tạm dừng hoạt động. Nguồn vốn được huy động từ ngân sách tỉnh, ngân sách địa phương và các nguồn hợp pháp khác.
Hơn 5.700 tỷ đồng là số tiền lớn. Nhưng nếu các dự án tiếp tục chậm tiến độ, công nghệ không đổi mới, phân loại rác tại nguồn vẫn mang tính hình thức và cơ chế tài chính chưa đủ hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp, áp lực quá tải sẽ còn kéo dài.
Đỗ Vân (tổng hợp)
