Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Liên minh châu Âu đã tham gia chiến dịch cô lập kinh tế Iran mang tên Operation Economic Outcast, song các tuyên bố công khai từ phía châu Âu chưa xác nhận điều đó.
- Mâm cơm đầu tiên giúp học sinh Mông thêm yên tâm đến trường
- Mỹ dội bom, Iran đáp trả dồn dập khắp Trung Đông
- Hải Phòng khởi tố 12 người sau màn rượt đuổi mang hung khí
Thông tin được ông Scott Bessent đăng tải trên mạng xã hội tối 03/9 theo giờ Mỹ, tương ứng rạng sáng 04/9 theo giờ Hà Nội, sau cuộc họp của các bộ trưởng tài chính G20 tại Asheville, bang Bắc Carolina. Trong thông điệp này, ông gửi lời cảm ơn tới EU vì điều ông gọi là lập trường mạnh mẽ và sớm, đồng thời cảnh báo những kênh tài chính còn lại của Tehran sẽ tiếp tục bị siết chặt.
Với EU, phát biểu trên tạo ra một tình huống ngoại giao đáng chú ý bởi khối này từng áp đặt các biện pháp trừng phạt riêng liên quan đến chương trình hạt nhân, tên lửa và hoạt động quân sự của Iran, nhưng chưa từng công khai tuyên bố tham gia một chiến dịch do Washington trực tiếp điều phối.
Operation Economic Outcast được Bộ Tài chính Mỹ khởi động vào cuối tháng 8, tập trung vào 5 lĩnh vực được xem là trọng yếu đối với nền kinh tế Iran gồm tài sản kỹ thuật số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển. Ngay trong giai đoạn đầu, gần 60 cá nhân, tổ chức và tàu biển đã bị đưa vào danh sách trừng phạt, trong khi Washington cho biết các đợt bổ sung sẽ được triển khai hằng tuần.
Chiến dịch xuất hiện khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã kéo dài sang tháng thứ sáu. Eo biển Hormuz cũng tiếp tục bị phong tỏa một phần, ảnh hưởng tới tuyến vận chuyển năng lượng từng đảm nhận khoảng từ 20% đến 25% lượng dầu thô và khí hóa lỏng toàn cầu trước khi chiến sự bùng phát.
Ngày 31/8, Ủy ban châu Âu phát đi tuyên bố ủng hộ các nỗ lực nhằm chấm dứt những hoạt động bị cho là gây bất ổn từ Iran và thúc đẩy nối lại đàm phán hòa bình. Văn bản này có nhắc tới Operation Economic Outcast như một công cụ gây sức ép, sau đó được ông Bessent diễn giải thành việc EU đã chính thức tham gia chiến dịch.
Tuy nhiên, nhiều nhà quan sát quốc tế lưu ý rằng cả Ủy ban châu Âu lẫn Cơ quan Đối ngoại EU đều chưa đưa ra xác nhận công khai nào về cách hiểu nói trên. Những gì Brussels thể hiện mới dừng ở mức hoan nghênh các biện pháp gây sức ép đối với Tehran, thay vì cam kết tham gia trực tiếp vào chiến dịch của Mỹ.
Ông Kasra Aarabi, Giám đốc nghiên cứu IRGC tại tổ chức United Against Nuclear Iran (UANI), nhận định với Fox Business rằng các biện pháp siết chặt tài chính có thể làm gia tăng sức ép trong nội bộ Iran. Theo ông, điều này có khả năng đẩy chính quyền Tehran vào tình thế mà họ “sợ nhất”: biểu tình có yểm trợ từ bên ngoài.
Ở một diễn biến khác, Trung Quốc cảnh báo khả năng đáp trả nếu thêm doanh nghiệp nước này bị đưa vào các lệnh trừng phạt thứ cấp. Bắc Kinh hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Iran và từng mua khoảng 90% lượng dầu bị áp đặt trừng phạt của nước này.
Tại Hàn Quốc, giới chức nước này cho biết mới chỉ xem xét khả năng triển khai lực lượng hỗ trợ an ninh tại eo biển Hormuz. Thông báo đó đồng thời bác bỏ những thông tin cho rằng Seoul đã đưa ra quyết định cuối cùng, cho thấy các đồng minh của Mỹ vẫn giữ thái độ thận trọng trước những bước đi mới liên quan đến khu vực Trung Đông.
Sự khác biệt giữa khái niệm “ủng hộ” và “tham gia” đang trở thành điểm đáng chú ý trong diễn biến ngoại giao hiện nay. Khi cách diễn giải của các bên không hoàn toàn trùng khớp, những tác động từ chiến dịch gây sức ép đối với Iran vẫn là vấn đề tiếp tục được theo dõi trong thời gian tới.
Minh Tâm (tổng hợp)
