TEHRAN – Chính phủ Iran quyết định tăng gấp đôi giá xăng ở bậc tiêu thụ cao, trong khi giới chức nước này đồng thời công bố kế hoạch lập vùng cấm mới gần eo biển Hormuz.
- Thổi giá thuốc cấp cứu gấp 150 lần, công an triệu tập 3 người
- Trộm gần 30 điện thoại, nghi phạm bị cảnh sát chặn ngay trong đêm
- Bộ Nội vụ yêu cầu rà soát toàn bộ người nghỉ việc theo Nghị định 178
Từ ngày 08/9, phần xăng vượt hạn mức 110 lít mỗi tháng sẽ được tính 10.000 toman/lít, thay cho mức 5.000 toman trước đó. Quyết định được công bố ngày 06/9, trong bối cảnh Iran chịu sức ép ngày càng lớn từ các biện pháp trừng phạt của Mỹ.
Phát ngôn viên Chính phủ Iran Fatemeh Mohajerani cho biết hai bậc giá thấp hơn, áp dụng với 110 lít đầu tiên mỗi tháng, vẫn không thay đổi. Mức mới tương đương khoảng 1.170 đồng/lít và bắt đầu có hiệu lực từ sáng 8/9 theo giờ Tehran, tức đầu giờ chiều cùng ngày tại Hà Nội.
Hệ thống trợ giá nhiên liệu của Iran được chia thành ba bậc theo lượng tiêu thụ hằng tháng và đã duy trì trong nhiều năm. Nhờ chính sách này, giá xăng tại một quốc gia sản xuất dầu lớn vẫn thuộc nhóm thấp nhất thế giới, khiến mỗi lần điều chỉnh giá đều dễ tác động đến đời sống và có ý nghĩa chính trị.
Lần tăng giá mới diễn ra khi đồng rial tiếp tục mất giá mạnh. Ngày 06/9, trên thị trường chợ đen, 1 USD đổi được hơn 2,2 triệu rial, cao hơn đáng kể so với mức khoảng 1,7 triệu rial trước cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/02. Cuối tháng 4, đồng tiền này từng xuống mức kỷ lục 1,81 triệu rial/USD.
Sức ép còn đến từ các biện pháp của Washington. Cuối tháng 8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công bố kế hoạch mà ông gọi là “bóp nghẹt kinh tế” Iran, mở rộng trừng phạt thứ cấp đối với tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển. Mỹ cũng phong tỏa nhiều cảng của Iran với mục tiêu đưa xuất khẩu dầu mỏ của nước này về gần 0.
Iran đồng thời gia tăng sức ép tại Hormuz
Trong lúc người dân phải đối mặt với giá nhiên liệu cao hơn, Tehran lại phát đi tín hiệu cứng rắn trên tuyến hàng hải chiến lược. Ngày 6/9, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei nói nước này sẽ công bố một “vùng cấm” mới gần cửa ngõ eo biển Hormuz trong những ngày tới.
Theo tuyên bố của ông Rezaei, khu vực này sẽ kéo dài từ tuyến phong tỏa hải quân của Mỹ vào sâu trong vịnh Ba Tư. Những tàu cố đi qua eo biển Hormuz từ bên trong vùng cấm có thể bị Iran đưa vào danh sách trừng phạt.
Điều đáng chú ý là chính ông Rezaei thừa nhận hoạt động qua lại tại Hormuz hiện gần như tê liệt, chỉ còn khoảng 7-8 tàu mỗi ngày và phần lớn vận chuyển hàng thiết yếu cho Iran. Trong bối cảnh đó, việc Tehran chuẩn bị mở rộng vùng cấm cho thấy nước này vừa phải tiết giảm tiêu thụ trong nước, vừa muốn duy trì sức ép trên tuyến hàng hải quan trọng.
Hai động thái diễn ra cùng lúc cho thấy Iran đang đứng trước bài toán khó: kiểm soát sức ép kinh tế trong nước nhưng vẫn giữ đòn bẩy trong đối đầu với Washington. Đến thời điểm được đề cập, chưa bên nào đưa ra phản hồi chính thức về kế hoạch lập vùng cấm mới.
Khi giá xăng trong nước tăng và khu vực hàng hải chiến lược xuất hiện thêm một ranh giới kiểm soát, những bước đi tiếp theo của Tehran sẽ tiếp tục được theo dõi sát.
Lê Toan (tổng hợp)
