Iran đã đặt ba điều kiện lên bàn đàm phán và chờ Washington phản hồi. Nhưng phía sau cánh cửa ngoại giao, Tehran đồng thời chuẩn bị cho kịch bản đối đầu quân sự tiếp diễn, đẩy quyết định tiếp theo về phía Tổng thống Donald Trump.
- Người đàn ông chạy xe máy đón đầu, lao xuống sông cứu cụ bà bị lũ cuốn
- Ba người trong một mái nhà thiệt mạng giữa lúc đang ngủ say
- Mưa lớn khiến nhiều tuyến đường ở Thanh Hóa ngập, sạt lở
Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, ngày 19/9 xác nhận Qatar đã chuyển các điều kiện của Tehran tới Washington. “Chúng tôi đang chờ phản hồi từ Tổng thống Trump”, ông nói với Al Jazeera.
Ba điều kiện của Iran gồm chấm dứt chiến sự trên mọi mặt trận, giải phóng các khoản tiền của Iran đang bị phong tỏa và dỡ bỏ lệnh phong tỏa đường biển của Mỹ.
Đây là thông điệp ngoại giao rõ ràng nhất mà Tehran đưa ra trong bối cảnh xung đột kéo dài, song cũng đi kèm cảnh báo rằng Iran không chỉ chuẩn bị cho đàm phán.
Ba điều kiện và một thông điệp kép từ Tehran
Theo Rezaei, Qatar và Pakistan đang cùng tham gia các nỗ lực đưa Mỹ và Iran trở lại bàn đối thoại.
Xung đột bùng phát từ cuối tháng 2 sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran. Một bản ghi nhớ được Pakistan làm trung gian ký ngày 17/6, mở ra 60 ngày cho các cuộc đàm phán. Tuy nhiên, bất đồng liên quan eo biển Hormuz khiến tiến trình nhanh chóng rơi vào bế tắc. Bản ghi nhớ hết hạn ngày 17/8 mà không đạt được thỏa thuận cuối cùng.
Rezaei quy trách nhiệm cho Washington, cho rằng Iran chỉ tấn công một tàu chở dầu tại Hormuz sau khi Mỹ đánh vào Bandar Abbas. Ông cũng cáo buộc Mỹ đơn phương rút khỏi cơ chế giải quyết tranh chấp mà hai bên từng thống nhất.
Đáng chú ý, Tehran không chỉ nói về ngoại giao.
Rezaei cho biết Iran đã điều chỉnh kế hoạch quân sự, tập trung vào các tài sản hải quân Mỹ từ vùng Vịnh tới Biển Arab. Ông cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công mới nào của Washington cũng sẽ bị đáp trả mạnh hơn, nhằm vào các căn cứ và lợi ích của Mỹ trong khu vực.
Thông điệp vì thế khá rõ: Iran để ngỏ cánh cửa đàm phán, nhưng không đặt xuống bàn những phương án quân sự.
Về chương trình hạt nhân, Rezaei khẳng định Iran chưa thay đổi học thuyết và vẫn tuân thủ sắc lệnh tôn giáo cấm chế tạo vũ khí hạt nhân. Tehran cũng chưa quyết định rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân.
Tuy nhiên, ông cảnh báo quyết định trong tương lai sẽ phụ thuộc vào cách Washington hành xử.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump nói ông đang đứng trước “một quyết định lớn” về việc có tiếp tục tấn công Iran hay không. Ông đồng thời cho rằng lệnh phong tỏa đường biển đang phát huy hiệu quả.
Chuyên gia David Des Roches, cựu quan chức Lầu Năm Góc, nhận định với Al Jazeera rằng Washington có thể không coi những điều kiện của Tehran là một đề nghị nghiêm túc. Dù vậy, ông lưu ý một thay đổi: Iran không còn đưa yêu cầu bồi thường chiến tranh vào các điều kiện mới.
Tehran cũng bày tỏ mong muốn chấm dứt xung đột giữa Saudi Arabia và lực lượng Houthi tại Yemen, đồng thời phủ nhận việc can dự trực tiếp vào cuộc chiến này.
Cuối cùng, bài toán không còn đơn thuần là Mỹ có đáp ứng ba điều kiện của Iran hay không. Cả hai phía đang đặt ra những giới hạn của riêng mình, trong khi Qatar và Pakistan cố giữ lại một kênh đối thoại.
Iran đã đặt điều kiện. Washington đang nắm câu trả lời.
Nếu không bên nào chịu lùi bước, khoảng trống giữa một thỏa thuận ngoại giao và một vòng đối đầu mới có thể trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Thành Luân (tổng hợp)
