Bế tắc ngoại giao phủ bóng lên những diễn biến quân sự

Mỹ và Iran tiếp tục có những động thái đối đầu, kéo theo nguy cơ bất ổn lan rộng trong khu vực, trong khi con đường tìm kiếm một thỏa thuận chấm dứt xung đột vẫn chưa có tiến triển.

Ngày 18/11, Bahrain và Kuwait cho biết đã ngăn chặn tên lửa cùng máy bay không người lái được phóng từ Iran. Tehran khẳng định các mục tiêu của Mỹ tại hai quốc gia này bị nhắm tới do Washington bị cáo buộc xâm phạm không phận.

Cùng ngày, các quan chức Mỹ thông tin về cuộc tấn công vào những vị trí phóng tên lửa của Iran tại eo biển Hormuz. Theo CNN, Washington giải thích hành động này nhằm “tự vệ” trước những cuộc tấn công nhằm vào nhân sự và tài sản của Mỹ.

Tình hình càng thêm phức tạp khi liên quân do Ả Rập Xê Út dẫn đầu thông báo đánh chặn tên lửa hành trình của lực lượng Houthi tại Yemen, đồng minh của Iran, trên đường bay về phía Riyadh. Những diễn biến liên tiếp cho thấy phạm vi đối đầu không chỉ giới hạn trong quan hệ giữa Washington và Tehran.

Khi sức ép chưa thể thay thế đối thoại

Theo The Atlantic, cuộc xung đột đang rơi vào trạng thái khó lường khi các nỗ lực ngoại giao chưa thể đưa hai bên đến một thỏa thuận. Washington không muốn tiếp tục những đợt không kích quy mô lớn vì lo ngại các hành động trả đũa của Iran có thể ảnh hưởng đến hạ tầng năng lượng vùng Vịnh. Thay vào đó, Mỹ lựa chọn phong tỏa hải quân và gia tăng sức ép kinh tế nhằm buộc Tehran phải chịu thêm áp lực.

Lập trường của Tổng thống Mỹ Donald Trump được thể hiện qua thông điệp đăng trên mạng xã hội gần đây: “Chúng tôi không cần một thỏa thuận với Iran. Những ngày đó đã qua lâu rồi. Chúng tôi có tiền của họ, hàng trăm tỉ USD và chúng tôi có eo biển (Hormuz – NV)”.

Trong khi Washington duy trì sức ép, Tehran lại nhìn nhận những thay đổi trên chính trường Mỹ và Israel như một yếu tố có lợi cho mình. Sau các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ và bầu cử Quốc hội Israel gần đây, phe của ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đều gặp bất lợi. Điều này góp phần thúc đẩy Iran đưa ra những yêu cầu cao hơn, trong đó có việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa và khôi phục xuất khẩu dầu trước khi bước vào đàm phán thực chất.

Reuters dẫn nhận định của các nhà đàm phán kỳ cựu Mỹ về Trung Đông và quan chức châu Âu cho rằng những điều kiện mà Washington và Tehran đưa ra đang đối lập nhau. Mỗi bên đều đòi hỏi những nhượng bộ mà phía còn lại khó chấp nhận vì phải đối mặt với cái giá chính trị quá lớn.

Sau gần 9 tháng xung đột, cả Mỹ và Iran vẫn đặt cược vào lợi thế thời gian, cả Mỹ và Iran vẫn hành động như thể đang nắm lợi thế về thời gian. Trong khi đó, các hành động quân sự đáp trả vẫn tiếp diễn và triển vọng chấm dứt đối đầu bằng ngoại giao chưa rõ ràng.

Vũ Quyến (tổng hợp).