Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết Tehran sẵn sàng ký thỏa thuận chấm dứt xung đột và cho rằng Washington đang nắm lựa chọn tiếp theo.
- Mỹ gia tăng sức ép với mạng lưới hàng không Iran trước thời hạn mới
- Từ gánh nem của mẹ đến thương hiệu 1,4 tỷ đồng mỗi ngày ở Thái Lan
- Đà Nẵng khởi tố 17 bị can, tạm đình chỉ 8 cán bộ phường Hòa Khánh
Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với Fox News phát sóng ngày 24/9 giờ Mỹ, ông Pezeshkian nói Tehran “không muốn tiếp tục giao tranh” và Mỹ phải quyết định có chấm dứt xung đột hay không. Trước đó một ngày tại New York, ông dự kỳ họp Đại hội đồng Liên hợp quốc và khẳng định Iran “không bao giờ cúi đầu hay quỳ gối” trước sức ép từ Mỹ và Israel.
Ông đồng thời nhắc lại thỏa thuận khung từng ký với chính quyền Tổng thống Donald Trump, cho rằng việc Mỹ phá bỏ văn bản chỉ hai tuần sau khi ký là vấn đề cần được giải thích.
Quan hệ Mỹ – Iran đã trải qua nhiều biến động kể từ cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát từ cuối tháng 2. Giữa tháng 6, hai bên ký bản ghi nhớ (MOU) mang tên “Thỏa thuận Islamabad”, dành 60 ngày để đàm phán một khuôn khổ hòa bình lâu dài.
Thỏa thuận sau đó không được duy trì do bất đồng về quyền kiểm soát eo biển Hormuz. Ngày 8/7, ông Trump tuyên bố MOU đã “kết thúc”, trong khi các cuộc giao tranh lẻ tẻ vẫn tiếp diễn nhưng chưa phát triển thành xung đột toàn diện.
Một tín hiệu mới xuất hiện bên lề kỳ họp Liên hợp quốc khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi gặp đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff. Hai người trao đổi ít nhất hai giờ, trong cuộc tiếp xúc được mô tả là dấu hiệu đối thoại đầu tiên giữa Washington và Tehran kể từ khi MOU đổ vỡ hồi tháng 6.
Thời điểm này cũng gắn với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào đầu tháng 11. Hai bên đang đặt sự kiện này vào những cách diễn giải khác nhau trong câu chuyện đàm phán.
Ông Trump từng nói tại Liên hợp quốc rằng Iran sẽ không ký thỏa thuận trước bầu cử giữa kỳ và cảnh báo cuộc chiến “sẽ kết thúc rất nhanh” nếu Tehran không nhượng bộ. Ông Pezeshkian lại nói thời điểm ký trước hay sau bầu cử “không tạo ra sự khác biệt nào” với Iran, qua đó bác bỏ cách diễn giải rằng Tehran đang chờ một kết quả bầu cử thuận lợi hơn.
Sự khác biệt không chỉ nằm ở thời điểm đàm phán. Cả hai bên đều nói sẵn sàng đối thoại nhưng quy trách nhiệm về sự đổ vỡ cho phía còn lại; ông Pezeshkian cho rằng MOU thất bại vì “thiếu phối hợp”, trong đó có việc lực lượng Mỹ trong khu vực “tự ý nổ súng” mà không sử dụng kênh liên lạc đã thống nhất.
Ở vấn đề hạt nhân, ông Pezeshkian nói Iran có thể pha loãng đáng kể kho uranium làm giàu ở mức 60%, khẳng định không có kho dự trữ bị che giấu và loại trừ việc theo đuổi vũ khí hạt nhân vì lý do tôn giáo. Rob Geist Pinfold, giảng viên tại Đại học King’s College London, nhận định: “Ông Trump rất muốn đạt được thỏa thuận để kết thúc cuộc chiến trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ”, đồng thời cảnh báo những khác biệt sâu sắc khiến khả năng đạt thỏa thuận toàn diện trong tương lai gần “là rất thấp”.
Vũ Quyến (tổng hợp).
