TP.HCM khởi tố đường dây in lậu 21.000 quyển sách

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM vừa khởi tố, bắt tạm giam ba người trong đường dây in và phát hành trái phép 21.000 quyển sách. Đáng chú ý, quyết định khởi tố được ký từ đầu tháng 9 nhưng đến gần cuối tháng mới công bố. Một cơ sở in có pháp nhân hợp pháp cũng trở thành mắt xích trong quá trình đưa số sách không phép này ra thị trường.

Theo Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM (Phòng PC01), ba bị can gồm Nguyễn Thị Hồng Phượng (65 tuổi, ngụ phường Bàn Cờ), Lê Đăng Khôi (43 tuổi, ngụ phường Chánh Hưng) và Trần Năng Tiến (46 tuổi, ngụ phường Phú Thọ, Giám đốc Công ty TNHH In TM Trần Châu Phúc). Cả ba bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về hoạt động xuất bản”. Từ đầu năm 2025, bà Phượng nhờ ông Khôi đặt in 10 đầu sách với tổng cộng 21.000 quyển dù không có giấy phép xuất bản hoặc tái bản. Sau đó, ông Khôi chuyển file nội dung cho Công ty Trần Châu Phúc để in và đưa sách ra thị trường.

Để một cuốn sách được phát hành hợp pháp, tác giả hoặc đơn vị liên kết phải có giấy phép xuất bản hoặc tái bản do nhà xuất bản có thẩm quyền cấp trước khi đưa bản thảo đi in. Đây là khâu kiểm soát nội dung và số lượng xuất bản phẩm trước khi lưu hành. Trong vụ việc tại TP.HCM, 10 đầu sách với 21.000 quyển đã được đặt in khi chưa có các giấy phép cần thiết. Theo Công an TP.HCM, hành vi của ba bị can đã đủ yếu tố cấu thành tội “Vi phạm quy định về hoạt động xuất bản”, cho thấy khâu pháp lý đã bị bỏ qua ngay từ trước khi sách được sản xuất.

Khi cơ sở in hợp pháp trở thành mắt xích của đường dây sách lậu

Vụ việc không chỉ nằm ở người đặt in mà còn cho thấy vai trò của cơ sở trực tiếp sản xuất. Công ty TNHH In TM Trần Châu Phúc là doanh nghiệp có pháp nhân, nhưng giám đốc Trần Năng Tiến vẫn tổ chức in số sách do Lê Đăng Khôi chuyển file nội dung. Một cơ sở có tư cách pháp nhân trong lĩnh vực in ấn vì thế lại trở thành nơi giúp 21.000 quyển sách không phép được sản xuất để đưa ra thị trường. Đây là điểm đáng chú ý trong vụ án, bởi nếu khâu kiểm tra hồ sơ được thực hiện đầy đủ, số lượng lớn sách chưa được cấp phép khó có thể đi tiếp vào chuỗi phát hành.

Hoạt động in ấn trái phép cũng không phải vấn đề mới tại TP.HCM. Trước đó, cơ quan chức năng từng phát hiện các cơ sở trên địa bàn tổ chức in hàng chục nghìn bản sách, lịch không có quyết định xuất bản. Những vụ việc tương tự tại Hà Nội từng được phát hiện với quy mô lên tới hàng trăm tấn sách lậu. Các trường hợp này cho thấy sách không phép có thể len vào nhiều khâu của chuỗi cung ứng, từ đặt hàng, in ấn đến tiêu thụ, khiến việc kiểm soát không chỉ dừng ở khâu phát hành.

Quy mô 21.000 quyển cho thấy đây không phải một đơn hàng nhỏ lẻ. Nếu xếp chồng theo chiều thẳng đứng, số sách này được ước tính cao hơn 400m, xấp xỉ độ cao Landmark 81. Đáng chú ý, hoạt động đặt in bắt đầu từ đầu năm 2025 và kéo dài cho đến khi bị phát hiện, cho thấy đường dây có quá trình vận hành trong thời gian dài. Trong một hội nghị về phòng, chống in lậu, ông Nguyễn Ngọc Bảo, Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành (Bộ Thông tin và Truyền thông), từng cho biết các đối tượng thường chia nhỏ công đoạn, thực hiện ở nhiều địa điểm rồi nhanh chóng gia công, tẩu tán để tránh bị phát hiện.

Vụ án tại TP.HCM một lần nữa đặt câu hỏi về trách nhiệm của từng mắt xích trong chuỗi xuất bản. Khi người đặt in không có giấy phép nhưng đơn hàng vẫn được tiếp nhận, file vẫn được chuyển và hàng nghìn bản sách vẫn được sản xuất, khoảng trống kiểm soát có thể xuất hiện ở nhiều khâu. Việc cơ quan điều tra khởi tố cả người đặt in, người trung gian và giám đốc cơ sở in cho thấy trách nhiệm pháp lý đang được xem xét theo vai trò của từng người trong quá trình tạo ra và đưa số sách không phép ra thị trường.

Khi giấy phép bị bỏ qua từ đầu, những trang sách đến tay độc giả cũng mang theo một câu hỏi lớn về trách nhiệm của người đứng sau mỗi khâu sản xuất.

Đỗ Vân (tổng hợp)