Mỹ, Đan Mạch và Greenland vừa thống nhất sửa đổi hiệp định phòng thủ năm 1951, qua đó mở thêm không gian cho hiện diện quân sự của Washington tại Greenland và đặt giới hạn với các nước ngoài NATO.
- Hai chị em Hà Nội buôn lậu nghìn tỷ, tuồn hơn 519 triệu USD sang Trung Quốc
- Đà Nẵng khởi tố 17 bị can, tạm đình chỉ 8 cán bộ phường Hòa Khánh
- Chủ tịch Tập Cận Bình đến Mỹ, ông Trump chuẩn bị cuộc gặp thượng đỉnh
Văn bản được ký tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York ngày 22/9, tức rạng sáng 23/9 theo giờ Hà Nội, bên lề kỳ họp Đại hội đồng lần thứ 81. Ba nhà lãnh đạo cùng ký thỏa thuận 12 điều khoản, chưa có thời hạn kết thúc và còn phải chờ nghị viện Đan Mạch cùng Greenland thông qua.
“Thế giới đã thay đổi nhiều kể từ năm 1951”, ông Nielsen nói, đồng thời nhấn mạnh Greenland lần này có mặt tại bàn ký.
Ông Trump từng nhiều lần tuyên bố Mỹ cần “lấy” Greenland vì lo Nga hoặc Trung Quốc có thể chiếm hòn đảo trước, trong khi bà Frederiksen cho rằng một cuộc thâu tóm của Mỹ sẽ chấm dứt liên minh NATO.
Thỏa thuận mới không thay đổi chủ quyền hay quyền tự quyết của Greenland. Phần đáng chú ý nằm ở việc Mỹ được hiện đại hóa căn cứ Pituffik tại tây bắc, nơi đang vận hành hệ thống cảnh báo tên lửa.
Hai “khu vực phòng thủ” mới sẽ được đặt tại Narsarsuaq ở phía nam và Mestersvig ở phía đông, song các chi tiết kỹ thuật vẫn cần ba bên thống nhất. Narsarsuaq từng là căn cứ không quân Mỹ, đóng cửa từ thập niên 1950; Mestersvig hiện là nơi Đội tuần tra Sirius của lực lượng đặc nhiệm Đan Mạch đồn trú.
Giáo sư Marc Lanteigne thuộc Đại học Bắc Cực Na Uy cho biết chưa có lực lượng vũ trang Trung Quốc hay Nga hoạt động gần vùng biển Greenland. “Kết quả cuối cùng là một tấm biển ‘cấm vào’ nhắm tới các đối thủ của Mỹ”, ông nói với South China Morning Post.
Mark Cancian, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cho rằng sự hiện diện quân sự của Mỹ sẽ không quá lớn, dù mức hiện diện hiện nay đã “rất khiêm tốn”. Lực lượng Mỹ ở Greenland hiện khoảng 200 người, trong khi sau năm 1945 từng có 17 căn cứ.
Moskva chưa phản ứng gay gắt. Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói đây là việc của các bên liên quan, còn hồi tháng 2, Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Ryabkov từng cảnh báo sẽ đáp trả nếu Mỹ đưa Golden Dome tới Greenland.
Bà Ellen Frederiksen, giáo viên đã nghỉ hưu ở Narsaq, nói với New York Times phản ứng đầu tiên của bà là “lo lắng và hoài nghi”.
Vũ Quyến (tổng Hợp).
