Sáng 28/9, TAND TP Hà Nội xét xử 65 bị cáo trong vụ án tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Phiên tòa dự kiến kéo dài 10 ngày.
- Kê biên nhiều tài sản của bị cáo vụ cựu Bộ trưởng Kim Tiến
- Siết chặt, ngăn chặn nạn “cò” dịch vụ tại cơ sở y tế Thanh Hóa
- Thầy dạy lái ô tô bị khởi tố vì lừa tiền học của 12 người
7 giờ sáng 28/9, nhiều xe thùng đưa các bị cáo đến TAND TP Hà Nội để mở phiên xét xử sơ thẩm do thẩm phán Nguyễn Xuân Văn, Phó Chánh án, làm chủ tọa. Tâm điểm là Nguyễn Thị Mai Anh (SN 1979), bị truy tố về các tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, đưa hối lộ và môi giới hối lộ. Chồng Mai Anh là Lê Văn Đông, tức Đông “Timo”, bị xét xử về hai tội liên quan đến ma túy. Theo cáo trạng, Mai Anh dùng tiền tác động cán bộ Viện để bỏ qua sai phạm và can thiệp vào kết luận giám định. Tại phần thủ tục, bị cáo khai đã sống với ông Đông 18 năm và có 5 người con.
Muốn thấy quy mô vụ án, phải trở lại đêm 7/6/2025, khi 14 cán bộ, nhân viên Khoa Điều trị bắt buộc nam của Viện đang nghỉ tại một khách sạn ở Sầm Sơn, Thanh Hóa, cùng vợ chồng Mai Anh – Đông thì bị bắt quả tang tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy. Sự việc mở đầu cho quá trình điều tra kéo dài và khiến số người bị khởi tố tăng nhanh. Tháng 6/2025, Công an Hà Nội khởi tố 40 bị can, trong đó có 36 cán bộ, lãnh đạo Viện. Đến 06/4/2026, con số này tăng lên 66, cùng lệnh bắt cựu Viện trưởng Ngô Văn Vinh.
Tại phiên tòa, ba cựu lãnh đạo Viện gồm Trần Văn Trường, Ngô Văn Vinh và Dương Văn Lương bị xét xử về tội nhận hối lộ. Các báo ghi nhận nhóm bị cáo còn có từ 45 đến 48 người là cán bộ, bác sĩ, điều dưỡng, bảo vệ của Viện và một số bệnh viện tâm thần khác. Riêng Mai Anh, cáo trạng cho rằng bị cáo đưa hối lộ theo tháng hoặc vào các dịp lễ để được ở phòng riêng cùng hai con nhỏ và tự do ra vào Viện. Từ những cáo buộc này, vụ án không chỉ xoay quanh một cá nhân mà mở rộng tới nhiều vị trí trong một cơ sở chuyên môn có vai trò đặc biệt.
Từ những khoản tiền đến “vòng tròn khép kín” trong giám định
Theo cáo trạng, Mai Anh chịu trách nhiệm hình sự về hơn 1,5 tỷ đồng đưa hối lộ, trong khi số tiền môi giới hối lộ lên tới khoảng 6 tỷ đồng. Ở phía nhận, bị cáo Trần Văn Trường bị quy trách nhiệm về hơn 8 tỷ đồng, trong đó riêng ông hưởng 6,8 tỷ đồng. Đáng chú ý, khoản 4,6 tỷ đồng được xác định là tiền nhận để đưa ra kết luận sai cho 27 trường hợp. Nếu chia bình quân, số tiền tương ứng khoảng 170 triệu đồng cho mỗi hồ sơ. Những con số này cho thấy dòng tiền trong vụ án không dừng ở một giao dịch đơn lẻ mà trải qua nhiều mắt xích.
Nghịch lý lớn của vụ án nằm ở chính vai trò của hồ sơ giám định. Viện trưởng VKSND TP Hà Nội Đào Thịnh Cường từng cho biết Mai Anh liên quan nhiều vụ án lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm, nhưng những lần trước đều có bệnh án tâm thần nên buộc điều trị. Theo cáo buộc được nêu trong bài, hồ sơ vốn nhằm phục vụ việc bảo vệ và điều trị người bệnh lại bị biến thành công cụ giúp một số người né tránh trách nhiệm pháp lý. Vụ án vì thế đặt ra câu hỏi về cách những kết luận chuyên môn được tạo lập, kiểm soát và sử dụng trong quá trình tố tụng.
Luật sư Nguyễn Anh Tuấn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, từng nhận định với Tiền Phong từ tháng 6/2025 rằng nếu giám định pháp y tâm thần thành phương tiện chạy án thì “nền công lý sẽ lung lay tận gốc”. Ông cho rằng hệ thống đang trao quyền gần như tuyệt đối cho một số cơ sở nhưng thiếu hậu kiểm và giám sát độc lập. Đây là quan điểm của luật sư được bài gốc dẫn lại, trong bối cảnh vụ án cho thấy cáo buộc về sự can thiệp vào kết quả giám định đã lan tới nhiều vị trí khác nhau.
Danh sách bị cáo còn có cựu công an và kiểm sát viên bị truy tố vì cáo buộc giúp tác động vào kết quả giám định. Từ cán bộ, lãnh đạo, bác sĩ, điều dưỡng đến bảo vệ và những người ở các cơ quan khác, hồ sơ vụ án cho thấy nhiều mắt xích cùng xuất hiện trong quá trình điều tra. Cơ quan điều tra cũng cho biết đang rà soát gần 1.300 hồ sơ giám định tâm thần nghi vấn trên toàn quốc. Con số này khiến phạm vi của vụ án được đặt trong một vấn đề rộng hơn, thay vì chỉ giới hạn ở những người đang đứng trước vành móng ngựa.
Phiên tòa dự kiến kéo dài 10 ngày. Với 65 bị cáo cùng hàng loạt cáo buộc liên quan đến tiền, chất lượng giám định và sự can thiệp vào kết quả chuyên môn, quá trình xét xử sẽ tiếp tục làm rõ trách nhiệm của từng người theo cáo trạng và chứng cứ được xem xét tại tòa. Phía sau những con số về tiền hối lộ hay số lượng hồ sơ cần rà soát là yêu cầu giữ được sự chính xác của mỗi kết luận giám định. Bởi với những hồ sơ này, một tờ giấy không chỉ ghi nhận tình trạng của một người mà còn có thể ảnh hưởng đến cả quá trình xử lý vụ án.
Đỗ Vân (tổng hợp)
