Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 43, tiếp tục gia hạn thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng 0% với xăng, dầu đến hết ngày 31/12/2026. Tuy nhiên, giá bán lẻ vẫn chịu sức ép tăng từ thị trường dầu thế giới.
- Khởi tố 2 đối tượng “chặt chém” bệnh nhân trên xe cứu thương
- Phán quyết với cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến
- Khởi tố 11 đối tượng trong đường dây mua bán tài khoản ngân hàng
Ngày 30/9, Chính phủ ban hành Nghị quyết 43, kéo dài hiệu lực của Nghị quyết 25 ngày 30/4 và Nghị định 72 ngày 09/3 về thuế nhập khẩu ưu đãi, đồng thời gia hạn chính sách thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng dầu và nhiên liệu bay. Chính sách có hiệu lực từ ngày 01/10 đến hết 31/12/2026, tiếp nối các lần gia hạn trước đó nhằm ứng phó với diễn biến giá dầu thế giới. Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng thực hiện theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt mới, với các mức 10%, 8% và 7% tùy loại.
Đây là lần thứ ba trong năm 2026 Chính phủ nối dài chính sách ưu đãi thuế xăng dầu, sau Nghị quyết 25 hồi tháng 4 và Nghị quyết 34 cuối tháng 6, với thời hạn trước đó đến ngày 30/9. Việc mỗi lần chỉ gia hạn khoảng ba tháng cho thấy chính sách được điều chỉnh theo từng giai đoạn, trong bối cảnh giá dầu thế giới liên tục biến động. Trường hợp cần thay đổi thời hạn, Bộ Công Thương sẽ đề xuất Bộ Tài chính trình Chính phủ xem xét, quyết định. Cách điều hành này cũng tạo dư địa để cơ quan quản lý theo dõi sát thị trường trước những biến động mới.
Thuế giảm nhưng giá xăng vẫn chịu sức ép từ bên ngoài
Nếu không có Nghị quyết 43, các mức thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu có nguy cơ trở lại mức cũ khi Nghị quyết 34 hết hiệu lực cuối tháng 9. Đây cũng là thời điểm giá dầu thế giới đang tăng do căng thẳng tại Trung Đông. Trong kỳ điều hành ngày 24/9, giá xăng E5RON92 tăng 1.258 đồng/lít, còn E10RON95-III tăng 1.451 đồng/lít so với kỳ trước. Đây là mức tăng cao nhất trong ba tháng qua, trong đó diễn biến căng thẳng ở Trung Đông tiếp tục gây sức ép lên nguồn cung dầu thô toàn cầu.
Điểm đáng chú ý là chính sách thuế 0% được duy trì để giảm áp lực lên giá xăng dầu, nhưng giá bán lẻ trong nước vẫn chịu tác động mạnh từ thị trường quốc tế. Khi giá dầu thô tăng, phần hỗ trợ từ thuế có thể không đủ để triệt tiêu tác động từ chi phí đầu vào. Với một xe máy có bình khoảng 4 lít, riêng mức tăng của xăng E10 trong kỳ điều hành gần nhất tương đương gần 5.800 đồng cho một lần đổ đầy. Khoản tiền này không lớn với từng người, nhưng khi cộng dồn qua hàng triệu lượt mua nhiên liệu, áp lực lên chi tiêu và chi phí vận tải sẽ rõ hơn.
Ông Phan Văn Lâm, chuyên gia pháp luật tại Viện Nghiên cứu Pháp luật và Kinh tế ASEAN thuộc Hội Luật gia Việt Nam, nhận định việc duy trì thuế xăng dầu ở mức 0% là quyết sách kịp thời trong bối cảnh giá năng lượng thế giới diễn biến phức tạp. Theo ông, chính sách góp phần giảm áp lực chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và hỗ trợ đời sống người dân. Đây cũng là lý do việc tiếp tục giữ mức thuế thấp được đặt trong bối cảnh rộng hơn của thị trường năng lượng, thay vì chỉ nhìn vào từng kỳ điều hành giá bán lẻ trong nước.
Dù vậy, việc duy trì chính sách thuế 0% cũng đặt ra bài toán về nguồn thu ngân sách. Nhà nước phải chấp nhận giảm một khoản thu để hỗ trợ thị trường và người sử dụng nhiên liệu, trong khi quỹ bình ổn giá tại nhiều doanh nghiệp đầu mối xăng dầu đã cạn. Khi các công cụ hỗ trợ cùng lúc thu hẹp, khả năng can thiệp thêm vào giá bán lẻ cũng trở nên hạn chế hơn. Điều này cho thấy việc giảm thuế có thể tạo một lớp đệm cho giá trong nước, nhưng không thể tách rời khỏi những biến động của thị trường dầu thô quốc tế.
Khi thuế đã được kéo về 0%, bài toán của thị trường xăng dầu vì thế không chỉ nằm ở chính sách thuế. Giá dầu thế giới, nguồn cung và những biến động địa chính trị vẫn là những yếu tố khó kiểm soát, trong khi chi phí nhiên liệu tiếp tục tác động trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp.
Đỗ Vân (tổng hợp)
