Mô hình “dưỡng lão bán trú” tại Hà Nội liên tục kín chỗ ngay khi mở cửa, nhiều gia đình phải đăng ký dự phòng. Trong khi mỗi cơ sở chỉ nhận tối đa 20 người, Thủ đô có khoảng 1,3-1,4 triệu người cao tuổi.
- Nguyễn Đức Anh nhận án tử hình sau vụ án mạng
- Cao Tiến Đoan và những khoản tiền sau cuộc đấu giá đất
- Đường dây ‘vỗ béo’ heo bằng chất cấm, tuồn hơn 10.000 tấn thịt ra thị trường
Từ cuối tháng 6 đến nay, Hà Nội đã đưa vào hoạt động 6 cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại Long Biên, Quốc Oai, Đống Đa, Việt Hưng, Tây Hồ và Bồ Đề. Mô hình “sáng đi chiều về” được triển khai thí điểm giai đoạn 2026-2030, hướng tới hỗ trợ các gia đình có người cao tuổi phải ở nhà một mình ban ngày. Thạc sĩ y tế cộng đồng Trần Thị Thủy, phụ trách cơ sở tại phường Tây Hồ, cho biết đơn vị kín chỗ từ khi khai trương giữa tháng 8, mỗi ngày đều có gia đình đến tìm hiểu và đăng ký dự phòng khi có suất trống.
Mô hình này được Hà Nội khởi động tại phường Long Biên hồi tháng 6, sau đó mở rộng tới xã Quốc Oai, phường Đống Đa, Việt Hưng trong tháng 7 và Tây Hồ, Bồ Đề vào tháng 8. Khác với dưỡng lão nội trú, người cao tuổi được đưa đón trong ngày, dùng bữa trưa, tham gia các hoạt động thể chất và tinh thần tại cơ sở rồi trở về nhà vào buổi chiều. Cách tổ chức này vừa đáp ứng nhu cầu chăm sóc ban ngày, vừa giúp người cao tuổi vẫn duy trì sinh hoạt cùng con cháu và không tách khỏi môi trường gia đình.
Mỗi cơ sở hiện có tối đa 20 giường và do trạm y tế phường, xã trực tiếp vận hành với lực lượng nhân sự kiêm nhiệm. Tại Tây Hồ, 4 nhân sự biên chế cùng 2 người tăng cường vừa đảm nhiệm chăm sóc bán trú, vừa thực hiện gần 30 chương trình y tế công cộng khác của địa phương. Ngoài ra, cơ sở còn có 4-5 bác sĩ từ Hội Đông y quận hỗ trợ luân phiên. Quy mô nhỏ và nhân lực hạn chế đang là một trong những yếu tố khiến số lượng người được tiếp nhận chưa thể đáp ứng hết nhu cầu.
Ông Trần Xuân Song dùng bữa trưa cùng những người bạn cao tuổi tại cơ sở chăm sóc ban ngày phường Tây Hồ. (Ảnh minh họa: THM)
Nhu cầu lớn hơn nhiều lần số chỗ hiện có
Tại cơ sở Đống Đa, mức thu hiện nay là 5,68 triệu đồng/người/tháng, gồm dịch vụ chăm sóc bán trú, cơm trưa và quà chiều. Việc thu phí cho thấy mô hình đang từng bước chuyển từ hình thức hỗ trợ xã hội hóa sang cơ chế có nguồn thu để duy trì hoạt động lâu dài. Tuy nhiên, khi nhu cầu thực tế tăng nhanh ngay từ giai đoạn thí điểm, bài toán đặt ra không chỉ là mở thêm cơ sở mà còn phải bảo đảm nhân lực, chi phí vận hành và mức phí phù hợp với khả năng chi trả của các gia đình.
Nghịch lý rõ nhất nằm ở quy mô phục vụ. Mỗi cơ sở chỉ đáp ứng tối đa 20 người, trong khi Hà Nội có khoảng 1,3-1,4 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% dân số. Sáu cơ sở hiện nay vì vậy mới chỉ đáp ứng một phần rất nhỏ nhu cầu chăm sóc ban ngày. Theo đại biểu Quốc hội Trương Xuân Cừ, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam, già hóa dân số đã trở thành vấn đề toàn cầu, trong khi sự phổ biến của gia đình hạt nhân khiến cách chăm sóc người cao tuổi theo truyền thống ngày càng khó duy trì.
Từ thực tế đó, mô hình bán trú đang chạm đúng nhu cầu của nhiều gia đình thành thị, nhất là những hộ không có người ở nhà chăm sóc người cao tuổi trong giờ hành chính. Tuy nhiên, nguồn lực để duy trì và mở rộng vẫn là bài toán lớn. Bà Đặng Thị Phương Hoa, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, cho rằng cần thí điểm rộng hơn mô hình chăm sóc cộng đồng, đồng thời có cơ chế hỗ trợ phù hợp để các cơ sở ngoài công lập tham gia.
Khi ngân sách xã hội hóa không thể duy trì mãi, việc tính toán mức phí như tại Đống Đa có thể trở thành một hướng đi trong thời gian tới. Nhưng để mô hình thực sự đáp ứng nhu cầu, Hà Nội còn phải giải quyết đồng thời bài toán về số lượng cơ sở, nhân lực chăm sóc và khả năng tiếp cận của các gia đình. Từ 20 chỗ tại mỗi cơ sở hôm nay đến nhu cầu của hàng triệu người cao tuổi là khoảng cách lớn, cho thấy dư địa phát triển của dịch vụ chăm sóc ban ngày vẫn còn rất rộng.
Đỗ Vân (tổng hợp)
