Tại Hà Nội, liên Bộ Công Thương – Tài chính tiếp tục điều chỉnh giá xăng dầu trong bối cảnh Quỹ bình ổn tại các doanh nghiệp đầu mối có số dư chênh lệch lớn, khiến khả năng sử dụng công cụ này để hạn chế đà tăng giá đặt ra nhiều câu hỏi.
- Tài xế taxi kịp thời ngăn bé gái đi gặp người quen qua mạng
- Lượng thịt nhập khẩu vượt 658.700 tấn trong 8 tháng đầu năm nay
- Thanh Hóa: Dấu hiệu bất thường phía sau đấu giá khu đất 255 tỉ đồng
Tại kỳ điều hành chiều 8/10, xăng E5 RON92 được nâng lên 27.700 đồng/lít, còn E10 RON95-III lên 28.254 đồng/lít; dầu diesel giảm gần 600 đồng/lít. Trước đó, tại họp báo thường kỳ quý III của Bộ Công Thương chiều 7/10, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cho biết chưa có năm nào tình hình biến động liên tục như năm nay trước diễn biến khó lường tại Trung Đông.
Từ đầu năm đến kỳ điều hành ngày 8/10, thị trường xăng dầu đã trải qua 49 kỳ điều chỉnh. Riêng từ đầu tháng 9, giá xăng tăng liên tiếp sáu kỳ (3/9–8/10), đưa mức tăng cộng dồn của E5 RON92 lên khoảng 5.940 đồng/lít và E10 RON95-III lên khoảng 5.650 đồng/lít. Nếu tính từ mức giá sau kỳ 3/9, mức tăng lần lượt là 5.220 và 4.980 đồng/lít. Dầu diesel có ba kỳ tăng, ba kỳ giảm, tính chung tăng khoảng 1.040 đồng/lít.
Trong chuỗi điều chỉnh này, liên Bộ chỉ sử dụng Quỹ bình ổn hai lần để hạn chế đà tăng giá xăng, vào ngày 10/9 và 17/9. Ở kỳ ngày 17/9, dầu diesel và dầu mazut cũng được hỗ trợ từ quỹ. Từ ngày 24/9 đến kỳ 8/10, không mặt hàng nào được chi quỹ. Dầu diesel được trích lập 200 đồng/lít ở các kỳ 3/9, 1/10 và 8/10; kỳ 24/9 diesel tăng giá nên không trích lập.
Số dư quỹ giữa các doanh nghiệp đầu mối có sự khác biệt đáng kể. Trước kỳ điều hành ngày 8/10, Petrolimex ước còn 1.075 tỷ đồng trong quỹ, nhưng riêng tài khoản từ nguồn tạm ứng ngân sách âm 282 tỷ đồng; PVOIL âm tổng cộng hơn 1.776 tỷ đồng. Ngược lại, Saigon Petro có số dư dương hơn 270 tỷ đồng, còn NSH Petro dương 57 tỷ đồng theo số liệu công bố gần nhất.
Khoảng cách số dư và dư địa can thiệp
Những con số trên cho thấy việc giá xăng tăng qua sáu kỳ không đồng nghĩa Quỹ bình ổn được sử dụng thường xuyên để kiềm chế đà tăng. Theo số liệu đến cuối quý II, tổng số dư quỹ tại các doanh nghiệp đầu mối chỉ hơn 196 tỷ đồng; phần tăng thêm so với đầu quý chủ yếu đến từ lãi phát sinh, thay vì các khoản trích lập mới trong kỳ.
Khả năng can thiệp cũng không giống nhau giữa các đơn vị. Petrolimex còn số dư dương ở tài khoản doanh nghiệp nhưng âm tại phần nguồn tạm ứng ngân sách, trong khi PVOIL âm ở cả hai nguồn và có mức âm sâu nhất hệ thống.
Đối với nguồn tạm ứng từ ngân sách Nhà nước, trong quý II, số tiền được trích lập là hơn 1.886 tỷ đồng và số đã chi hơn 873 tỷ đồng. Đến cuối quý, nguồn này còn hơn 1.714 tỷ đồng, chiếm phần lớn trong tổng số dư hơn 1.911 tỷ đồng của toàn hệ thống quỹ.
Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương đã hoàn thiện dự thảo lần thứ 14 Nghị định về kinh doanh xăng dầu, đề xuất chốt toàn bộ số dư quỹ tại các doanh nghiệp đầu mối trước khi nghị định có hiệu lực. Theo phương án được nêu, phần số dư dương sẽ được chuyển về tài khoản do Bộ Tài chính mở tại Kho bạc Nhà nước.
Dự thảo cũng đề xuất các doanh nghiệp có số dư dương hoặc âm phải thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề trong thời hạn 12 tháng. Kết quả kiểm toán sẽ là cơ sở xác định lại số dư và xử lý phần chênh lệch theo quy định.
Khi số dư quỹ giữa các doanh nghiệp còn khác biệt lớn, hiệu quả của công cụ bình ổn không chỉ phụ thuộc vào quyết định chi hay trích lập trong từng kỳ điều hành. Vấn đề đặt ra là khả năng sử dụng nguồn lực này đến đâu khi giá thế giới biến động, trong khi số dư và nguồn hình thành quỹ giữa các đơn vị chưa đồng đều.
Lê Toan (tổng hợp)
