Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu mở rộng bảo hiểm tai nạn lao động và chế độ thai sản cho người làm việc không có hợp đồng. Động thái này hướng tới thu hẹp khoảng trống an sinh của nhóm lao động dễ tổn thương.
- Khởi tố 7 người liên quan đường dây rửa tiền xuyên biên giới
- Thanh Hóa: lập bàn thờ tìm người mất tích, con trai bất ngờ trở về
- Máy xạ trị chạy 18 giờ mỗi ngày, bệnh nhân vẫn chờ nhiều tuần
Quyết định số 1960/QĐ-TTg vừa được Thủ tướng ký ban hành, phê duyệt kế hoạch triển khai kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về chính sách an sinh xã hội và hỗ trợ người yếu thế. Mục tiêu đến năm 2030 là cơ bản hình thành hệ thống an sinh đa tầng, bao trùm, số hóa, bảo đảm mức an sinh tối thiểu cho người dân; đến năm 2045, hệ thống này hướng tới chuẩn mực của các nước phát triển có thu nhập cao. Trong các nhiệm vụ được giao, Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu trách nhiệm đóng góp của Nhà nước, người lao động và doanh nghiệp nền tảng số, đồng thời xem xét mở rộng bảo hiểm tai nạn lao động, chế độ thai sản cho người không có hợp đồng.
Kế hoạch trên cụ thể hóa kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại cuộc làm việc với Đảng ủy Chính phủ, trong đó nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Cơ sở dữ liệu an sinh xã hội quốc gia. Mục tiêu đặt ra là kịp thời phát hiện, hỗ trợ những người có nguy cơ rơi xuống dưới mức sống tối thiểu. Đây cũng là cơ sở để các chính sách an sinh tiếp cận đúng đối tượng, nhất là những người làm việc tự do vốn khó được bảo vệ đầy đủ khi gặp biến cố về sức khỏe, nghề nghiệp hoặc gia đình.
Thu hẹp khoảng trống bảo vệ người lao động
Theo quy định hiện hành được nêu trong nguồn, bảo hiểm xã hội tự nguyện dành cho người không có quan hệ lao động mới gồm hai chế độ hưu trí và tử tuất, chưa có chế độ thai sản hay bảo hiểm tai nạn lao động như bảo hiểm bắt buộc. Khoảng trống này khiến lao động nữ làm việc tự do gặp nhiều thiệt thòi khi sinh con, dù đã tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện. Bà Khuất Thu Hồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển xã hội, cũng chỉ ra rằng nhóm lao động nữ này hiện chưa được hưởng chế độ thai sản theo cơ chế bảo hiểm tự nguyện.
Việc nghiên cứu mở rộng quyền lợi diễn ra trong bối cảnh Chính phủ giao chỉ tiêu phát triển người tham gia bảo hiểm xã hội cho 34 địa phương. Mục tiêu đến năm 2030 là cả nước có hơn 29,3 triệu người tham gia, trong đó số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt tối thiểu khoảng 2,44 triệu. Mở rộng quyền lợi có thể tạo thêm động lực để người lao động tham gia, nhưng cũng đặt ra yêu cầu tính toán cơ chế đóng góp phù hợp, bảo đảm khả năng thực hiện lâu dài.
Quy mô rủi ro nghề nghiệp cũng cho thấy nhu cầu tăng cường bảo vệ người lao động. Năm 2025, cả nước ghi nhận 7.004 vụ tai nạn lao động, làm 7.156 người bị nạn và 658 người tử vong. Tuy nhiên, tai nạn trong khu vực phi chính thức gần như chưa được thống kê đầy đủ, khiến việc đánh giá toàn diện mức độ rủi ro còn gặp khó khăn. Nếu mở rộng bảo hiểm, chính sách cần xác định rõ trách nhiệm của từng bên, từ ngân sách nhà nước đến người lao động và doanh nghiệp nền tảng số.
Thủ tướng cũng yêu cầu thận trọng với những chính sách cần nguồn lực lớn. Đối với bảo hiểm chăm sóc dài hạn, kế hoạch nêu định hướng thí điểm tại một số địa phương và đánh giá kỹ tác động tài chính trước khi nhân rộng. Cách tiếp cận này cho thấy việc mở rộng mạng lưới an sinh không chỉ cần tăng quyền lợi, mà còn phải đi cùng cơ chế đóng góp và tổ chức thực hiện phù hợp.
Khi người lao động tự do được bảo vệ tốt hơn trước rủi ro nghề nghiệp và sinh nở, hệ thống an sinh mới có thể tiến gần hơn tới mục tiêu bao trùm mọi người dân.
Đỗ Vân (tổng hợp)
