Bộ Công an đề xuất bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy (PCCC), chuyển sang hậu kiểm nhằm giảm chi phí, thời gian và nguồn lực thực hiện nhưng vẫn bảo đảm kiểm soát an toàn.
- Nguyễn Đắc Hiếu trở lại bục giảng sau dấu ấn Olympic
- Người phụ nữ đi xe máy qua đường sắt bị tàu hàng tông tử vong ở Nghệ An
- Trung Quốc phản đối Mỹ coi Viện Khổng Tử là nguy cơ an ninh
Trong dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật PCCC và cứu nạn, cứu hộ được thông tin ngày 26/10/2026, cơ quan chủ trì soạn thảo đưa ra phương án cắt giảm hai thủ tục hành chính. Bên cạnh việc thay đổi cách quản lý nghiệm thu công trình, dự thảo còn đề xuất bỏ cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện, vật liệu PCCC, thay bằng quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
Theo quy định hiện hành, các dự án, công trình và phương tiện giao thông thuộc danh mục quản lý phải được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC trước khi đưa vào khai thác, sử dụng. Chủ đầu tư phải có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu từ cơ quan quản lý chuyên ngành.
Giảm thủ tục nhưng không giảm trách nhiệm bảo đảm an toàn PCCC
Bộ Công an nhận định, hoạt động kiểm tra này chủ yếu nhằm xác định việc tuân thủ pháp luật, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật, đồng thời đối chiếu công trình hoặc phương tiện với hồ sơ thiết kế đã được thẩm định. Tuy nhiên, quá trình thực hiện đòi hỏi thêm thời gian, kinh phí, nhân lực và các điều kiện tổ chức kiểm tra.
Theo cơ quan soạn thảo, mục tiêu quản lý vẫn có thể đạt được thông qua thủ tục thẩm định thiết kế về PCCC. Vì vậy, việc duy trì thêm khâu kiểm tra nghiệm thu của cơ quan chuyên ngành được đánh giá là không cần thiết.
Đối với phương tiện và vật liệu PCCC, Bộ Công an cũng đề nghị bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường. Phương án quản lý theo chất lượng sản phẩm, hàng hóa được đưa ra nhằm phù hợp với sự đa dạng về cấu tạo, đặc tính và lĩnh vực sử dụng của các loại vật liệu, cấu kiện PCCC.
Việc đơn giản hóa thủ tục đặt ra yêu cầu phải có cơ chế giám sát phù hợp, đặc biệt đối với những công trình có đông người sử dụng như chung cư và nhà cao tầng. Theo phương án của Bộ Công an, hoạt động kiểm soát sẽ chuyển từ kiểm tra nghiệm thu trước khi sử dụng sang hậu kiểm trong quá trình quản lý.
Cơ quan chức năng sẽ kết hợp kiểm tra định kỳ về PCCC với việc xem xét chủ đầu tư, chủ sở hữu đã thực hiện đúng các quy định nghiệm thu trước đó hay chưa. Cách quản lý này không đồng nghĩa với việc công trình được miễn thực hiện các yêu cầu an toàn cháy, nổ.
Dự thảo đồng thời bổ sung trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình cùng các cơ quan, tổ chức tham gia đầu tư xây dựng, sản xuất, lắp ráp, đóng mới hoặc hoán cải phương tiện.
Theo đó, công trình, từng phần công trình, hạng mục xây dựng hoặc phương tiện giao thông chỉ được phép khai thác, sử dụng sau khi chủ thể có trách nhiệm hoàn thành nghiệm thu PCCC. Việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và thẩm định thiết kế cũng phải tuân thủ quy định pháp luật.
Bên cạnh các nội dung dự kiến sửa đổi, Nghị định số 105/2025 đang có hiệu lực đã quy định nghĩa vụ của những chủ thể liên quan sau khi hoàn tất nghiệm thu. Trước khi đưa công trình hoặc phương tiện vào hoạt động, họ phải khai báo, cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu PCCC hoặc thông báo đến cơ quan quản lý chuyên ngành.
Trường hợp đưa công trình vào sử dụng khi chưa đáp ứng yêu cầu PCCC, tổ chức, cá nhân có liên quan có thể bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự, tùy tính chất và mức độ vi phạm.
Như vậy, đề xuất của Bộ Công an hướng đến giảm bớt thủ tục kiểm tra do cơ quan quản lý thực hiện, trong khi nghĩa vụ nghiệm thu và bảo đảm an toàn vẫn thuộc về các chủ thể có trách nhiệm. Cơ chế hậu kiểm được đặt ra để tiếp tục giám sát việc chấp hành pháp luật sau khi công trình, phương tiện đi vào hoạt động.
Nguyễn Chiến (tổng hợp)
