Khi thời tiết chuyển lạnh, việc bổ sung thực phẩm đa dạng, giàu vitamin, khoáng chất và chất xơ là một trong những cách giúp cơ thể duy trì sức khỏe, đồng thời hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ miễn dịch.
- Cô gái mồ côi 17 tuổi bị xe khách bỏ lại giữa đêm vì thiếu tiền vé
- Mưa lớn gây thiệt hại, 237 xã phường có nguy cơ lũ quét
- Uống trà thế nào để có lợi cho sức khỏe mạch máu?
Nhiệt độ thấp, không khí khô và sự thay đổi thời tiết có thể khiến nhiều người gặp tình trạng khô họng, khàn tiếng, ho hoặc khó chịu ở đường hô hấp. Đây cũng là giai đoạn các bệnh cảm lạnh, cúm, viêm họng, hen suyễn và viêm phổi có thể gia tăng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.
Trước nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe trong mùa lạnh, Bộ Y tế khuyến cáo người dân chú ý giữ ấm, ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường rau xanh, trái cây và duy trì vận động phù hợp. Bên cạnh những biện pháp này, lựa chọn thực phẩm hợp lý trong bữa ăn hằng ngày cũng góp phần đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể.
Không có thực phẩm riêng lẻ nào có thể làm sạch phổi, ngăn ngừa hoàn toàn bệnh hô hấp hoặc thay thế thuốc điều trị. Tuy nhiên, một chế độ ăn cân bằng, cung cấp đủ nước, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa sẽ hỗ trợ các hoạt động sinh lý bình thường, trong đó có chức năng miễn dịch.
Trong thực đơn mùa lạnh, nấm tuyết trắng là nguyên liệu có thể được sử dụng để chế biến chè, súp hoặc các món hầm. Loại nấm này chứa một lượng chất xơ nhất định, có kết cấu mềm và dễ kết hợp với nhiều nguyên liệu. Khi nấu thành món ăn dạng lỏng, dùng lúc còn ấm, nấm tuyết còn góp phần bổ sung nước cho cơ thể.
Dù vậy, không nên xem nấm tuyết là thực phẩm có khả năng chữa ho, tiêu đờm hay phục hồi tổn thương phổi. Người sử dụng cần chọn nấm có nguồn gốc rõ ràng, không ẩm mốc, không có mùi lạ; nấm khô phải được ngâm, rửa sạch và nấu chín kỹ.
Măng tây cũng là lựa chọn đáng cân nhắc khi xây dựng thực đơn. Loại rau này cung cấp folate, vitamin C, vitamin K và một số chất chống oxy hóa, tham gia vào nhiều hoạt động của cơ thể, từ chuyển hóa tế bào đến duy trì chức năng miễn dịch. Măng tây có thể hấp, luộc, xào hoặc nấu súp, kết hợp với thịt gà, cá, trứng và các loại đậu để tạo nên bữa ăn đa dạng.
Với củ cải trắng, hàm lượng nước tương đối cao cùng chất xơ và một số vitamin, khoáng chất giúp nguyên liệu này phù hợp với các món canh, hầm, hấp hoặc luộc. Một bát canh củ cải nóng trong ngày lạnh vừa làm phong phú bữa cơm, vừa bổ sung thêm nước. Tuy nhiên, củ cải không phải phương pháp điều trị bệnh hô hấp; người dễ đầy hơi nên sử dụng với lượng vừa phải.
Gừng là gia vị quen thuộc trong nhiều món ăn mùa lạnh. Các hợp chất gingerol và shogaol trong gừng được nghiên cứu về đặc tính chống oxy hóa, chống viêm trong một số điều kiện. Có thể thêm vài lát gừng vào cháo, canh, món kho hoặc pha nước ấm để tạo cảm giác dễ chịu khi cơ thể bị lạnh. Người bị trào ngược dạ dày hoặc đang dùng thuốc chống đông cần thận trọng nếu muốn sử dụng gừng với lượng lớn hay chế phẩm đậm đặc.
Bên cạnh rau củ và gia vị, cam, quýt, bưởi cùng những loại trái cây giàu vitamin C cũng nên được đưa vào thực đơn. Vitamin C cần thiết cho hoạt động bình thường của hệ miễn dịch, tham gia tạo collagen và bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Người dân có thể thay đổi giữa cam, quýt, ổi, kiwi và đu đủ thay vì chỉ tập trung vào một loại quả.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Hưng, Trưởng Khoa Khám Tư vấn Dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, từng chia sẻ trên VnExpress rằng vitamin C có vai trò đối với sức khỏe nhưng không nên bổ sung càng nhiều càng tốt. Việc lạm dụng vi chất này có thể gây tác dụng không mong muốn; nguồn vitamin từ thực phẩm nên được ưu tiên, còn chế phẩm bổ sung cần sử dụng khi có chỉ định hoặc tư vấn chuyên môn.
Năm nhóm thực phẩm trên có thể giúp bữa ăn mùa lạnh thêm phong phú, nhưng không phải lá chắn tuyệt đối trước virus, vi khuẩn hay bệnh lý ở phổi. Giữ ấm cơ thể, uống đủ nước, ngủ đủ giấc, vận động phù hợp và duy trì chế độ ăn đủ bốn nhóm chất vẫn là những việc cần được thực hiện thường xuyên.
Nhật Minh (tổng hợp)
